U bent hier: Home / Wetenschapsavond

Wetenschapsavond

In onze jaarlijkse Wetenschapsavond geven we het woord aan topwetenschappers, -ingenieurs of -ondernemers, en gaan we met hen in discussie. Het initiatief richt zich tot iedereen met een brede interesse voor wetenschap en technologie, zij het als student, toekomstig student, leerkracht, bedrijfsleider of collega. We sluiten de avond telkens af met een mooie receptie. Wees welkom!

Wetenschapsavond 2017

Wanneer 29-03-2017
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

The tenuous balance between conserving nature and advancing human welfare

Prof. Ruth DeFries

  • Doctor Honoris Causa, KU Leuven, 31 maart 2017
  • Professor Sustainable Development, Columbia University, New York (2008 - ...)
  • Member National Academy of Sciences (USA) (since 2006)
  • PhD Dept. Geography & Environmental Engineering, Johns Hopkins Univ.
  • is a world leader in scientific research on sustainable development and the application of this research to policy
The 21st century is a time of unprecedented material prosperity for more people than any time in human history.  It is also a time of accelerating pressure on ecosystems to provide food, clean water, and other natural resources to satisfy needs and desires of an increasing middle class. The lecture will discuss examples from India and elsewhere of possible approaches to satisfy both society's material needs and the imperative to conserve nature. The lecture will discuss examples from India and elsewhere of possible approaches to satisfy both society's material needs and the imperative to conserve nature.

Deelname is gratis maar om praktische redenen is inschrijven vooraf gewenst: schrijf me in.

Overzicht alle edities

Wetenschapsavond 2016

Wanneer 17-02-2016
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Wiskunde, omdat we het graag doen

Prof. Dr. Stefaan Vaes

  • Meervoudig laureaat Vlaamse Wiskunde Olympiade
  • 2001: Ph.D. in Mathematics, KU Leuven
  • 2004: Habilitation in Mathematics, University of Paris VII, France
  • 2006-    : Professor Wiskunde KU Leuven
  • 2010: Invited speaker International Congress of Mathematicians (Hyderabad, India)
  • 2015: Laureaat Francqui-Prijs
Onder​zoek in abstracte wiskunde wordt gedreven door nieuwsgierigheid en niet door directe toepassingen, hoewel deze wiskunde in de geschiedenis altijd erg toepasbaar gebleken is. Ik ga in op enkele grote vragen van de zuivere wiskunde met zowel eeuwenoude inzichten als recente doorbraken, van Euclides en von Neumann tot actueel onderzoek in groepentheorie en functionaalanalyse.

Wetenschapsavond 2015

Wanneer 18-02-2015
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Supergeleiding: van ontdekking tot toepassing

Prof. Dr. Ir. Herbert De Gersem

  • 2001: Phd Electrical Engineering, KU Leuven
  • 2006: Habilitation Theoretische Elektrotechniek, TU Darmstadt
  • 2006 - 2014:  Professor Fysica KU Leuven Kulak
  • 2014 - :   Hoofd van het Instituut voor Elektromagnetische Veldtheorie (TEMF) van de TU Darmstadt 
  • 2014 - :   Professor Fysica KU Leuven Kulak (deeltijds)
Supergeleiding, eerder bij toeval ontdekt door Kamerlingh Onnes in 1911, is tot op vandaag een belangrijk thema in het fundamenteel natuurkundig onderzoek. Sinds 1962 wordt supergeleiding ook toegepast, schoorvoetend omwille van de enorme technische uitdagingen. De vondst van hoge-temperatuur supergeleiding in 1986, en recentere verbeteringen in cryogene technieken, materiaalkunde en numerieke ontwerptechnieken, zorgen vandaag voor een doorbraak. Supergeleiding wordt een sleuteltechnologie in meerdere toepassingsdomeinen. De voordracht beschrijft het traject van de fundamentele ontdekking van supergeleiding tot zijn technische toepassing in de elektrotechniek en de versnellertechniek.

Wetenschapsavond 2014

Wanneer 26-02-2014
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

"Kunststoffen" van de natuur, een verhaal van oude en nieuwe technologie

Prof. Dr. Ir. Wim Thielemans

  • 1999-2004: PhD University of Delaware (USA) & KU Leuven
  • 2004-2006: Postdoctoral researcher/Marie Curie Research Fellow (Institut National Polytechnique de Grenoble, France)
  • 2006-2013:  Lecturer in Chemistry and Chemical Engineering, University of Nottingham
  • 2013- :  Odysseus Professor Chemie en Chemische Ingenieurstechnieken KU Leuven Kulak

Kunststoffen op basis van hernieuwbare grondstoffen krijgen steeds meer attentie in de media, in de politiek en van consumenten. Onderzoek naar deze materialen wordt dan ook meer en meer gestimuleerd, alsook het subsidiëren van industriële implementaties. Dit wil echter niet zeggen dat kunststoffen op basis van hernieuwbare grondstoffen en nieuw fenomeen is. Integendeel, zij bestonden en waren al in gebruik lang voor de olie-economie van onze moderne tijd. In deze voorstelling zal ik een overzicht geven van oude technologieën die nog altijd in grote volumes toegepast worden en nieuwe materialen die ontwikkeld worden, met een overzicht van hun belangrijkheid in huidige commerciële toepassingen.


Dit overzicht wordt dan uitgebreid met een verdieping in mijn eigen onderzoek naar het ontwikkelen van nieuwe materialen op basis van cellulose nanokristallen. Deze nanokristallen kunnen geëxtraheerd worden uit natuurlijke cellulose als staafjes met dimensie op de nanoschaal. Vervolgens onderzoeken we mogelijkheden om hun oppervlak te modificeren met zuur-gevoelige fluorescente en ionische groepen alsook polymeren en metal-nanodeeltjes. We bekijken ook hoe we gestructureerde materialen hiermee kunnen vormen zoals poreuze membranen en gel structuren en electrodematerialen voor supercondensatoren.

Wetenschapsavond 2013

Wanneer 27-02-2013
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

"Modern measurement techniques used by nature"

Prof. Dr. rer. nat. habil. Gerhard Busse

  • Born in 1943, he studied physics at the University Freiburg (Germany), where he obtained in 1972 his Ph.D. in Infrared Spectroscopy of Solids.
  • Thereafter he performed research work at University Regensburg (Germany), University of German Armed Forces, Munich (Germany), and Emory University, Atlanta/GA (USA), mostly on photoacoustics, infrared physics, and applied optics.
  • Since 1989 he is Professor for Nondestructive Testing at University of Stuttgart, Germany. Together with his interdisciplinary research team he works om the development of new methods for Nondestructive Testing for both fundamental research and industrial applications. 

The principle of permanent learning and improving is a key point for the survival of animals. What we see nowadays in nature is the result of a continuous development and improvement achieved under high evolutionary stress ("to be or not to be..") over many millions of years. Hence, we can be pretty sure that nature's contribution is close to the best that is feasible within the limits of biology and physics.

In view of this, it is not surprising that many of our developments in the field of measurement techniques find their counterparts in the principles that animals apply in finding their prey or partners. This is true for thermography, ultrasound, wave propagation generally, and signal analysis. In many cases we have rediscovered what nature has developed long before we could even start thinking about it. However, in other cases, nature is so much ahead of us that -even now- we do not yet understand how it works at all, or at least why it works as good as it does. Unfortunately, nature is a tough teacher, incapable of explaining anything, and therefore it takes a major effort for us to understand what nature already developed.

The talk will give examples that highlight some of the sophisticated measurement techniques being used by nature.

Wetenschapsavond 2012

Wanneer 29-02-2012
van 19:00 tot 22:30
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Wetenschap en innovatie als motor voor een industriële wereldspeler

Dr. Dominique Neerinck

  • Doctor in de Fysica (KU Leuven, 1991)
  • Onderzoeker aan de Philips Research Labs te Eindhoven
  • R&D Manager voor Thin Film Coatings bij Bekaert
  • CTO Bekaert Group en lid van de Bekaert Group Executive

Ir. Ann Lambrechts

  • Burgerlijk Ingenieur Bouwkunde (KU Leuven, 1991)
  • Hoofd R&D van de Business Unit 'Building Products' bij Bekaert
  • Laureaat 'European Inventor Award' in de categorie Industrie (2011)

De sprekers zullen aan de hand van concrete cases illustreren hoe voortdurend wetenschappelijk onderzoek en voortdurende innovatie de motor vormen om te groeien en leidinggevend te blijven op wereldniveau, in een bedrijf als Bekaert. Naast concrete verhalen van ontwikkeling en innovatie, wordt aandacht besteed aan wetenschappelijke aspecten zoals de interactie tussen staal en rubber,en tussen staal en beton, zoals corrosie-inhibitoren als deklaag, zoals innovatieve designs.

Wetenschapsavond 2011

Wanneer 23-02-2011
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Sociale insectenkolonies: inspiratiebron voor mens en machine

Prof. dr. Tom Wenseleers

  • is verbonden als deeltijds hoofddocent aan de K.U.Leuven, departement Biologie
  • is evolutiebioloog en doet onderzoek naar de oorsprong en het behoud van sociaal gedrag bij dieren
  • was eerder verbonden als Marie Curie postdoctoraal medewerker aan de Universiteit van Sheffield en als fellow aan het Institute for Advanced Study (Wissenschaftskolleg) te Berlijn
  • was laureaat van de Prijs van de Onderzoeksraad (Exacte Wetenschappen) aan de K.U.Leuven in 2006
Al sinds duizenden jaren is de mens gefascineerd door de sociale organisatie van mieren en bijenkolonies, die wel lijken te werken als een goed geoliede machine. Doorheen de geschiedenis zijn sociale insectenkolonies dan ook dikwijls gebruikt als een soort afspiegeling van de menselijke maatschappij maar dan in miniatuur. Meestal ging het hier echter over weinig meer dan wat losse analogieën. Minder bekend is dat onderzoek naar sociale insecten ook geleid heeft tot de ontwikkeling van formele, mathematisch gefundeerde theorieën over de oorsprong van sociaal gedrag, en dat deze branche van de biologie - de "sociobiologie" - over de laatste 50 jaar met succes is toegepast op een brede waaier van organismen, gaande van microorganismen tot en met de mens. De studie van de sociale organisatie van bijenkolonies heeft soms ook tot verrassende nieuwe inzichten geleid. Zo toonde mijn eigen onderzoek aan dat het coöperatieve gedrag van de werksters niet gebaseerd is op nauwe familiebanden, maar op sociale onderdrukking vanwege andere werksters in de kolonie, in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht. En recent worden sociale insecten ook als inspiratiebron gebruikt in de robotica, voor de ontwikkeling van cooperatieve teams van "SwarmBots", kleine robotjes waarvan gehoopt wordt dat ze op termijn zouden kunnen ingezet worden voor de exploratie van naburige planeten in ons zonnestelsel.

Wetenschapsavond 2010

Wanneer 24-02-2010
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Klimaat en klimaatbeheersing: wat na Kopenhagen?

Frank Raes

  • is hoofd van de eenheid "KLIMAAT" van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (JRC) van de Europese Commissie, gelegen te Ispra (Italie)
  • doet samen met zijn team onderzoek over interacties tussen de atmosfeer, de biosfeer, de wereldeconomie en het klimaat
  • is Gastprofessor aan de Bocconi Universiteit te Milaan
  • is Gastprofessor aan het California Institute for Techology in Pasadena (CA, USA)
Tweehonderd jaar gebruik van fossiele brandstoffen heeft de koolstofcyclus en daarmee de stralingsbalans van de Aarde uit evenwicht gebracht. Dit leidt onherroepelijk tot een opwarming van de Aarde, die nu reeds aan de gang is. Recente observaties tonen aan dat de uitstoot van broeikasgassen nu hoger is dan 15 jaar geleden voor mogelijk werd gehouden. De ijskap van de Noordpool smelt vlugger, de zeespiegel stijgt sneller. Meer nog: luchtpollutiebeleid, ter bestrijding van fijn stof in de atmosfeer, neemt de koelende werking van dit fijn stof weg, zodat een nog snellere opwarming van de Aarde verwacht kan worden. Als niet wordt ingegrepen, dan schiet de Aarde mogelijks al binnen 30 jaar de 2 graden limiet voorbij, een limiet die door de EU wordt vooropgesteld om de effecten van klimaatverandering alsnog te beheersen. Een fors beleid om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen is dringend. Een internationale overeenkomst in Kopenhagen moet de nodige politieke impuls geven, zodat de producenten en de consumenten definitief de richting van een maatschappij zonder fossiele brandstoffen kunnen inslaan.

Wetenschapsavond oktober 2009

Wanneer 19-10-2009
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Meetkundige (on)waarschijnlijkheden. Van naaldje tot ...

Prof. dr. Noël Veraverbeke

  • gewoon hoogleraar aan de Faculteit Wetenschappen van de Universiteit Hasselt
  • gasthoogleraar aan de K.U.Leuven
  • promotor van verschillende onderzoeksprojecten
  • voorzitter van de wedstrijdjury van de Vlaamse Wiskunde Olympiade
In deze voordracht staan we stil bij enkele voorbeelden waarbij kanstheorie en meetkunde samengaan. Het zogenaamde ‘naaldprobleem van Buffon’ uit de 18de eeuw wordt algemeen gezien als het begin van de geometrische kanstheorie. Dit eenvoudig vraagstuk werd gesteld door Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon (1707-1788) en zijn oplossing leidde tot enkele verrassende  veralgemeningen. Zijn landgenoot Pierre Simon de Laplace (1749-1827) gebruikte het resultaat om een schatting te maken van het getal pi. Dit is een eerste voorbeeld van wat vandaag Monte Carlo methode genoemd wordt. We maken een ‘stochastische wandeling’ doorheen deze historische voorbeelden en als de tijd het toelaat hebben we het ook nog over een stelling die als volgt beschreven kan worden: “Een dronken man vindt altijd zijn weg naar huis, maar een dronken vogel kan voor altijd verloren gaan”. Ook dit heeft te maken met kanstheorie en meetkunde.

Wetenschapsavond februari 2009

Wanneer 18-02-2009
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Sterrenkunde en het ontstaan der dingen

Prof. dr. Christoffel Waelkens

  • gewoon hoogleraar aan de Faculteit Wetenschappen van de K.U.Leuven
  • voorzitter van het Instituut voor Sterrenkunde
  • promotor van talrijke onderzoeksprojecten
  • bouwheer en wetenschappelijk verantwoordelijke voor de Mercator Telescoop op het eiland La Palma
  • drijvende kracht bij talrijke initiatieven van wetenschapspopularisering
Het jaar 2009 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen als het 'Jaar van de Sterrenkunde'. Aanleiding daarvoor is de vierhonderdste verjaardag van de eerste telescoopwaarnemingen door Galilei. In die vierhonderd jaar is de hemel verkend, en is ook in de sterrenkunde 'evolutie' het centrale paradigma geworden. De grote vragen vandaag gaan over het ontstaan van sterren en planeten, sterrenstelsels en het heelal zelf. Helemaal in de lijn van de doorbraak van Galilei gaat vooruitgang hierbij gepaard met een wederzijdse bevruchting van fundamentele wetenschap en technologische innovatie.

Wetenschapsavond 2008

Wanneer 05-03-2008
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Nanotechnologie: van onderzoek tot maatschappij

Prof. dr. ir. Karen Maex

Vice rector Groep Wetenschap & Technologie. Karen Maex verrichtte na haar doctoraat baanbrekend wetenschappelijk onderzoek in IMEC. Ze is gespecialiseerd in nanotechnologie voor elektronica-toepassingen. Ze was initiatiefnemer voor het internationale Erasmus Mundus master-programma in de Nanowetenschappen en Nanotechnologie aan de K.U.Leuven. Sinds augustus 2006 is ze Vice Rector van de K.U.Leuven en heeft ze het personeelsbeleid en het diversiteitsbeleid van de universiteit onder haar hoede.

Nanowetenschappen en nanotechnologie staan de laatste jaren meer en meer in de belangstelling. Vanuit het oogpunt van onderzoek gaat er een nieuwe wereld open. Verschillende wetenschapsdisciplines slaan de handen in elkaar en bouwen met nano-bouwstenen aan de toekomst. Nieuwe wetenschappelijke vragen prikkelen de nieuwsgierigheid van onderzoekers
Een brede waaier van toepassingsmogelijkheden dient zich aan: van intelligent textiel tot slimme pleisters, van bio-elektronica tot nieuwe biomedische analyses, van cosmetica tot deklagen: geen sector ontsnapt aan deze wetenschappelijke (r)evolutie.

Wat is het? Waarom is het voor de toekomst belangrijk? Op welke manier kan nanotechnologie een bron zijn van innovatie en ook waarom is er zoveel maatschappelijke belangstelling?

Wetenschapsavond december 2007

Wanneer 14-12-2007
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Symmetry

Prof. Marcus Du Sautoy

  • professor aan Oxford University
  • Simonyi Professor for the Public Understanding of Science
  • is een vermaard communicator over wiskunde en wetenschappen
  • auteur van radio- en TV-reeksen, waaronder "The Music of the Primes", "Symmetry", "The Story of Maths", "The Code"
Meer informatie over het werk van Marcus Du Sautoy is te vinden op zijn website.

Wetenschapsavond februari 2007

Wanneer 28-02-2007
van 19:00 tot 22:00
Voeg agenda-item toe aan kalender vCal
iCal

Medische biotechnologie tussen academie en industrie

Prof. dr. Désiré Collen

  • gewoon hoogleraar aan de Faculteit Geneeskunde van de K.U.Leuven
  • CEO en voorzitter van de Raad van Bestuur van ThromboGenics Ltd, een Iers biofarmaceutisch bedrijf, en voorzitter van de raad van bestuur van hun onderzoekseenheid Thromb-X N.V., in ons land
  • verbonden aan verscheidene onderzoeksinstellingen en universitaire ziekenhuizen in binnen- en buitenland
  • houder van een indrukwekkende lijst internationale prijzen en eredoctoraten
  • een van de meest geciteerde wetenschappelijke auteurs van de voorbije decennia

Wetenschappelijk onderzoek, vooral in "life sciences" w.o. de biotechnologie wordt voornamelijk uitgevoerd langs twee invalshoeken:

  1. Non-profit kennis-verwervend onderzoek, vooral geassocieerd met door de overheid gesubsidieerd academisch onderzoek en
  2. For-profit toepassing-georiënteerd onderzoek, vooral onder controle van de door de privé-sector gefinancierd industrieel onderzoek.

Recente ontwikkelingen in de biotechnologie hebben geleid tot een explosieve toename van de kennis, de technologie en de kosten van biotechnologisch onderzoek en tot een vervaging van de grenzen tussen de non-profit en de for-profit benaderingen. Industriële ontwikkelingen stoelen inderdaad meer en meer op immature technologie en producten uit academisch onderzoek terwijl dit laatste meer en meer nood heeft aan bijkomende financiering, voornamelijk van industriële oorsprong. Dit heeft geleid tot een pragmatisch naar elkaar toegroeien van academisch en industrieel onderzoek, waarbij de technologie transfer organisaties van academische- en onderzoeksinstituten een belangrijke rol spelen.
Mogelijke varianten van biomedische ontwikkelingen gebaseerd op interacties tussen academici en industrie zullen geïllustreerd worden aan de hand van twee voorbeelden:

  1. De ontwikkeling van t-PA tussen KU Leuven en Genentech;
  2. De ontwikkeling van de universitaire spin-off Thromb-X, NV tot het beursgenoteerde ThromboGenics NV.