Chir Onderzoek

Momenteel lopen aan het CHIR twee onderzoeksprojecten: Intercultural Identities. Belgian migration to Northern France (1850-1914) en De generatie 'Nepantla': identiteitsdiscours in het essay van de tweede generatie Spaanse ballingen in Mexico.

Intercultural Identities.
Belgian migration to Northern France (1850-1914)

De lange 19de eeuw (tot na WO I) wordt gekenmerkt door een massale migratiegolf van Belgen, vooral Vlamingen, naar Frankrijk. Het zwaartepunt van deze beweging situeert zich in de tweede helft van de negentiende eeuw, wanneer Vlaanderen wordt getroffen door een zware economische crisis. Verscheidene misoogsten en textielcrises leiden tot een ware plattelandsvlucht naar het Noorden van Frankrijk, dat op dat moment een industriële bloei beleeft. Zo’n 500.000 Belgen vestigen zich in nieuwe industriële centra als Lille, Roubaix, Tourcoing, Armentières,... Weg uit hun vertrouwde omgeving met hun eigen taal, gewoontes en uitdrukkingsvormen, gaan deze Belgische migranten heterogene relaties aan met het thuisland en ontstaat er op die manier een nieuwe, hybride identiteit.

In het wetenschappelijk onderzoek wordt bitter weinig aandacht geschonken aan de studie van deze interculturele identiteit van de Belgische migrant. Door zijn economisch en demografisch belang voor de regio, wordt de Belgische inwijking vooral vanuit deze twee perspectieven bestudeerd. Daarbij wordt de aanpassing van de Belgische migrant aan zijn nieuwe omgeving nauwelijks geproblematiseerd. Dit is een gevolg van de impliciete veronderstelling dat de integratie en acculturatie bijzonder vlot verloopt door de geografische, en bijgevolg ook culturele nabijheid van de beide nationaliteiten.

Geheel volgens de principes van het CHIR wordt het thema van dit project, het ontstaan en de evolutie van deze interculturele identiteiten van Belgische migranten in Noord-Frankrijk (1850-1914), benaderd vanuit verschillende onderzoeksdisciplines.

De generatie 'Nepantla'
Identiteitsdiscours in het essay van de tweede generatie Spaanse ballingen in Mexico 

Dit project stelt het identiteitsdiscours in de essayistische teksten van de kinderen van de Republikeinse ballingen in Mexico centraal. Deze generatie, ‘Nepantla’ genoemd naar het Nahuatl voor “tussen twee werelden”, onderscheidt zich door haar complexe en meervoudige culturele identiteit. Door middel van een discoursanalyse van essays van een representatieve selectie auteurs van deze generatie, zal worden onderzocht hoe deze ‘Hispano-Mexicaanse’ auteurs een identiteit construeren binnen de spanningsverhouding tussen de Europese en de Amerikaanse cultuur.

De aandacht gaat in het bijzonder naar vormen van wisselwerking tussen de Spaanse en Mexicaanse intellectuele tradities. Twee onderzoeksvragen staan hierbij centraal. De eerste betreft de relatie die deze essays aangaan met de onmiddellijke context waarin ze zijn ontstaan: Hoe stellen deze auteurs zichzelf en hun lezers voor? Hoe geven ze het historisch en geografisch-cultureel kader van waaruit ze schrijven weer? De tweede vraag werkt de centrale probleemstelling uit in haar diachrone dimensie: Hoe schrijven deze auteurs zich in in de Spaanstalige culturele traditie in het algemeen en in de essayistische traditie in het bijzonder?

Naast de realisatie van een proefschrift (KU Leuven Kulak) over identiteitsconstructie in de essays van Luis Rius, José Pascual Buxó en Federico Patán, omvat het project ook de organisatie van een internationaal colloquium aan de Universiteit van Gent (UGent) onder de titel “Het Spaanstalig essay: kruisingen en ontmoetingen” (mei 2011) onder leiding van Eugenia Houvenaghel (UGent) en in samenwerking met Diana Castilleja (FUSL Brussel).