U bent hier: Home / Nieuws / In Memoriam: professor Georges Macours

In Memoriam: professor Georges Macours

Professor Jan Beirlant, campusrector KU Leuven Kulak, en professor Bernard Tilleman, decaan Faculteit Rechtsgeleerdheid KU Leuven, hebben de droevige plicht u het overlijden te melden van emeritus professor Georges Macours op 21 november 2012.

Professor Macours heeft een zeer grote verdienste voor de Leuvense faculteit en de Kortrijkse campus. Hij was de founding father van de Kortrijkse subfaculteit en vormde vele  generaties juristen in het Romeins recht en de rechtsgeschiedenis, aan de KU Leuven en aan Kulak.

De Kulak-gemeenschap deelt in dit grote verlies en biedt aan zijn echtgenote, kinderen en familie haar oprecht medeleven aan. Wij bewaren hem in onze herinnering, dankbaar voor alles wat hij voor de universiteit en haar leden betekend heeft, op professioneel en persoonlijk vlak.

De uitvaartplechtigheid heeft plaats op dinsdag 27 november 2012 om 11 uur in de Sint-Rochuskerk te Kortrijk, Doorniksewijk 85.


In memoriam em. prof. dr. Georges Macours (1939-2012)


Heer het is tijd, De zomer was zeer groots

Leg nu uw schaduw op de zonnewijzers

En laat de winden op de velden vrij

Dit zijn de beginregels uit het gedicht Herbsttag van Reiner Maria Rilke. Ze evoceren de weemoed om het voortijdige einde van de grootste zomer die het leven van Professor Georges Macours was.

Velen onder u hebben Georges goed gekend. Velen waren zijn collegae, zijn studenten, zijn vrienden. Dat ik vandaag de grote persoonlijkheid en onuitspreekbare verdienste van Georges Macours mag evoceren en zijn nagedachtenis eer betonen is voor mij, zijn oud student, oud collega proximus en zijn huidige Leuvense decaan een ontroerende eer.

Georges werd geboren in Tessenderlo, voor historici gelegen in het prinsbisdom Luik. Saint-Exupery heeft ergens geschreven “mijn land is mijn jeugd”, wat Georges zijn blijvende voorliefde verklaarde voor wandelingen in de Kempense heide en bossen. Het prinsbisdom Luik heeft echter Georges ook in heel zijn wetenschappelijke oeuvre geboeid. Georges doctoreerde op parwailhards, de Luikse fiscale coustuimen bij de grote Gentse rechtshistoricus Strubbe, wiens erfgoed hij verder uitbouwde aan de KULeuven. Jaren later vervulde hij een belofte die hij deed tijdens één van de laatste gesprekken met zijn al te vlug ontvallen Doktervater door de diplomatieke correspondentie uit te geven van het prinsbisdom Luik in de akten van de Koninklijke Commissie voor geschiedenis.

Toch lag het hart van Georges vooral in het graafschap Vlaanderen. Niet alleen speelde hij een belangrijke wetenschappelijke rol in de uitbouw van de Société d’histoire du droit des institutions du pays flamands, picards et wallons en schreef hij een referentiewerk rond de Frans-Nederlandse uitleveringspraktijk, maar vooral ligt daar sinds 1968 zijn KULAK, een universitaire gemeenschap op mensenmaat. Georges heeft steeds een groot belang gehecht aan het multidisciplinair contact dat aan de KULAK mogelijk is. Dit was een bron van interesse, nieuwsgierigheid, vriendschappen. Alzo maakte hij deel uit van een “universitas” van generatiegenoten over de vakgrenzen heen.

Maar bovenal waardeerde Georges het contact met zijn KULAK-studenten. In 2004 noemde hij de studenten in zijn feestrede voor de kerstviering bij zijn geliefde rotary club, “zijn idolen, niet alleen van vandaag, maar van alle jaren voordien, waarmee hij decennialang mocht samenwerken, waarvan hij slechts node afscheid neemt in, grote, zeer grote dankbaarheid. Met hen wilde hij blijven hopen en dromen”. Maar het was wederzijds: Georges Macours was ook hun idool, wat onder meer bleek uit zijn nominatie als beste prof door de Kortrijkse studenten, hun speciale attentie op het kerstbal, zijn centrale rol in Leuvense revue en uit de talrijke aanwezigheid van studenten en alumni op zijn emeritaatsviering, die hem een prachtig boek aanboden, waarvan de foto momenteel op het gedachtenisprentje prijkt.

Beste Georges, U ervoer het als een voorrecht jonge mensen te mogen opleiden en binnenvoeren in de wondere wereld van het recht. U hebt het Romeinse recht inderdaad steeds opgevat als een propedeuse op het hedendaagse recht. Zei De Page niet in dit verband: “L’histoire, bien mieux que la logique ou les théories, est seule capable d’expliquer que nos institutions sont telles qu’elles existent et comment il se fait qu’elles sont telles qu’elles existent”. U gaf trouwens de liefde voor het recht door aan uw kinderen.

Georges was in hart en nieren een leermeester met een systematische betoogtrant in zijn colleges, een casuïstische examenstijl, waarvan de aspirant-studenten een voorsmaakje kregen op het befaamde ezelsexamen in Anseremme . Wie kent niet het slaafje Sticchus ? Op het examen was u streng maar rechtvaardig: bonus iudex secundum aequum et bonum iudicat. Als voorzitter van de examencommissie appelleerde u meestal op de billijkheid om alsnog een aantal studenten te doen slagen. U was in essentie een groot leermeester.

Wat zijn nu de essentiële kenmerken van een groot leermeester over de eeuwen heen. We vinden ze bij de historische analyse van Theodor Ballauff in zijn werk “Lehrer sein einst und jetzt. Auf der Suche nach dem verlorenen Lehrer” . Waar het op aankomt 1°) Eruditie; 2°) Autoriteit; 3°) Humaniteit en 4°) Verantwoordelijkheid.

Eruditie. Een leermeester overstijgt zijn eigen vakgebied. Georges kende zijn klassiekers, de grote schrijvers, historische romans maar ook de nieuwe Pieter Aspes. Als jurist was hij een echt taaldier, met een gevoel voor de geladenheid van elk woord. Hij was een man van cultuur. Hij hield van muziek, literatuur, schilderkunst. In de schilderkunst voelde hij zich enorm aangetrokken door de actuele kunst zonder daarom de klassieke meesters te verguizen. Hij was een bijzondere promotor van het KULAK studententoneel waarvan de acteurs steeds ten huize van de familie Macours ontvangen werden.

Een leermeester geniet een natuurlijke autoriteit: niet in de zin dat hij de baas wil spelen, maar hij geniet gezag van binnenuit. Georges genoot gezag bij collega’s en studenten. Als student herinner ik mij hoe wij naar u opkeken, in de figuurlijke en op het examen ook in de letterlijke zin van het woord

Een leermeester wordt gekenmerkt door humaniteit: aandacht voor de menselijke problematiek rond zijn vak zal hem beletten de technische kennis ervan te verabsoluteren. Een goed jurist moet eerst een volwaardig mens zijn « La pierre d’un touche d’un être, c’est la façon dont il aime. Pour le connaître cela seul suffit et cela est le plus caché » Deze humaniteit uitte zich in de bijzondere zorg waar U omgaat met uw familie. Weinigen weten hoeveel U samen met Julie gedaan hebt voor velen in de omgeving, voor de zwakkeren in de samenleving, maar ook voor een andere founding father en vriend van het eerste uur van de KULAK, Monseigneur Maertens bij zijn levenseinde;

Als collega heeft het mij ook getroffen dat u deelde in het succes van uw collega’s, dat per definitie steeds een gemeenschappelijk succes is. Wie het boek van Frederik Hermans Onder professoren, gelezen heeft, weet dat dit onder professoren niet steeds evident is. Al te vaak beschouwen collega’s het succes van anderen als een bedreiging of zijn ze afgunstig. Georges daarentegen besefte echter al te goed dat “Eifersucht ist eine Leidenschaft, die mit Eifer sucht, was Leiden schaft”. Georges wist door zijn natuurlijke autoriteit dat echte humaniteit geen bedreiging kan vormen.

Een leermeester neemt tenslotte verantwoordelijkheid op. Gedurende zesentwintig jaar was Georges Macours groepsvoorzitter van de Kortrijkse subfaculteit rechtsgeleerdheid, met wie hij door de buitenwereld volledig werd geïdentificeerd. Groepsvoorzitter zijn impliceert dat men verschillende soms divergerende belangen moet verzoenen: die van de eigen subfaculteit, de KULAK als entiteit, de faculteit en de gehele universiteit. In de rechtsfaculteit is het een goede traditie dat de groepsvoorzitter mee participeert in het bestuur van de Leuvense faculteit, wat zorgt voor een stevige inbedding van de Kortrijkse campus. U hebt steeds terecht de band met Leuven gekoesterd en zorgde ervoor dat de Leuvense professoren die in Kortrijk college kwamen geven gastvrij werden onthaald, velen kwamen over de vloer bij het gezin Macours en bleven daar in examentijden overnachten. Omwille van die goede banden was U zo blij dat een Kortrijkzaan decaan werd van de Leuvense moederfaculteit, eigenlijk voortbouwend op het pad dat u geffend had. U bleef u na uw emeritaat iedere dag op post, steeds dienstbaar bv. om de Leuvense collega’s te ontvangen bij Themis op Kortrijk, als jurylid van de Jura Falconis prijs. Enkele maanden geleden nog organiseerde u met ongeëvenaard dynamisme en kunde een alumni-bijeenkomst op de KULAK waar bijna 300 rechtenalumni op afkwamen. U was hier maanden mee bezig, in de schaduw, maar we wisten het op voorhand, het succes was gegarandeerd.

Na uw groepsvoorzitterschap werd door de toenmalige minister van Justitie, Stefaan Declerck, een oproep gedaan aan professoren om mee te werken aan het wegwerken van de gerechtelijke achterstand. U ging plichtsbewust op deze inroep in en u leidde sindsdien de 26 en 27ste kamers in het Hof van Beroep te Gent, waarbij u gekend stond als een magistraat die uiterst getrouw zijn dossiers voorbereidt. Meester Chris Declerck prees in zijn afscheidsbericht voor de leden van de Prince uw diligent optreden en evenwichtig oordeel als magistraat. U was om die reden enorm gehecht aan de jaarlijkse ontmoeting met de magistraten die samenwerken met de Kulak. Toen u in september jongstleden tijdens een korte ziekteperiode voor het eerst ontbrak kreeg u van allen warme woorden van erkenning en genegenheid die u enorm ontroerden.

Georges, vergeef mij dat ik uw laatste korte periode van ziekte niet voldoende aanwezig kon zijn. Toen ik u laatst belde na je ontslag uit het ziekenhuis zei je mij, uitkijkend naar de toekomst: Bernard ik kan binnenkort terugkomen naar de KULAK. Georges u bent nooit weg geweest in de KULAK en u zal er nooit weggaan, u heb de rechtsfaculteit aan de Kulak grootgemaakt en gedurende 40 jaar groot gehouden. Uw levenswerk wordt voorgezet, we zijn u dat verplicht al zullen we u gulle persoonlijkheid daarbij moeten missen. Dank voor alles.
Prof. dr. Bernard Tilleman, decaan
Sint-Rochuskerk Kortrijk, 27 november 2012