STATUTA LOSSENSIA, SIVE EDICTA, CONSTITUTIONES, DECLARATIONES & JURA COMITATUS LOSSENSIS; CUM TOPOGRAPHIA, SEU DESCRIPTIONE URBIUM, PAGORUM & LOCORUM EJUSDEM

Cum summo labore & studio recollecta a clarissimo, consultissimoque Domino LAURENTIO ROBYNS, Juris Utriusque Doctore, & Curiae Leodiensis Advocato

PARS TERTIA

LEODII

Typis F. ALEXANDRI BARCHON, 1717

(p. 69 - 81)

Extrat vyt der Eedele Leensale van Curingen Leen Register

Ordinantie op punct van Revisie van het iaer 1607

Ernest by der gratien Godts Aertsbisschop tot Ceulen, Ceurvorst ende Biscop tot Luyck, Hyldeshem, Freisingen, Adminsistrateur tot Stavelot, Palsgrave by den Rhyn, Hertoch in over ende neder Beyeren, Wesphalen, Engeren, Bouillon, Marckgraef tot Franchimont, Graefve tot Loon, &c.

Onsen seer lieven ende getrauwen Stadthelder onsser leen Sale van Curingen, saluyt. Alsoe in die leste definitive genachten gehalden den 26 septembris lestleden, by gemeyne resolutie van de Ridderscap ons Graeffscap loon, in onsen naeme aldaer present weerdighen onsen seer lieven ende getrauwen Heer Arnoldt van Bocholt Domproest ons stiff Hyldeshem Domheer, ende Archidiaecken onsser Kercken van Luyck, geconcipieert en gesloeten syn geweest sommige puncten aentreffende die administratie van Justitie in onsen voors. Saele, ende namentlyc opt feyt van de Revisie heeft die voors. Ridderscap ons oytmoedelyck, doen bidden die selve puncten te willen approberen, confirmeren ende te doen publicatie, ende onverbreeckelick te doen observeren, waerom soo ist dat wy op hun voors. versoeck behoorlick gelett hebben ende die voors. puncten doen examineren by werdigen onssen seer lieven ende getrauwen Cancellier, ende luyden van onssen secreten raedt hebben by advys der selver geordonneert ende gestatuert, ordoneren ende statueren mits desen op het stuck van de voors. Revisie alsoo hier volcht.

I

Die Revisie te versoecken oft t'appelleren binnen die thien daghen

In den eersten sal der genigher die Revisie van eenige Sententie definitive sal willen genieten oft versuecken gehalden syn die selvige alternative, te weten die revisie oft appellatie van ons, onssen delegaet oft Stadthouder in scriptis, mits declaratie en allegatie der grieffven ende beswaernisse binnen den tyt van thien daghen peremptorie en op pene van rejectie te versuecken.

II

Wegens die declaratie die den appellant ende appellaet moet daen

Waer naer den appellaet termyn sal dienen van sess wecken om te declareren, oft hy die Revisie mede wilt innegaen oft niet, waer by den appellant int vervolgen van syne appellatie niet vercoort en worden, waer toe den appellant brieven van der saelen sullen verleent worden, welcke declaratie den appellaet sal moegen doen voor twee oft eenen van der Saelen, die den appellant gehalden sullen syn sullicks terstont t'sy schrifftelyck, oft moet den deurweerder te insinueren ende d'optie offt keur van desen, sal die partye alleen hebben in saecken die den rycx taxe excederen, maer in saken niet excederende sullen alle parthien subject syn die Revisie te volgen, dewelcke hen geaccordeert wesende, sullen beyde partyen gehalden syn lyffeleycken eedt te doen daer aft niet voorders te appelleren, suppliceren, oft eenige andere remedien te gebruycken, ten waere partye in materie van Revisie gesecumbeert hebbende ten voorens op subject der gereviseerder questien drye conforme vonnisse geobtineert hadde, in welcke gevalle die selve dergelycke Revisie sal moegen versoecken.

III

Te nantiseren voor amende 50 golt guldens

Ende waer by parthien geen occasie oft voetsel en wordt gesubministreert lichtveerdelycke ende ter quaeder trauwen, promiscue van alle saecken Revisie te soecken, meer on hunne weder partye te vexeren, ende den vorigen richter te calumnieren als van hoepe die sy hebben beeter ende favorabilder sententie te verwachten, soo sal die versoeckende partye ghehalden syn in saecken die onder den Rycx taxe syn voor al te nantizeren in des Stadthelder handt, binnen den tydt van een maendt, a die declarationis partis adversae appellatae, ende dat ad poenam temere litigantium die somme van vyfftich golt guldens in specie, oft die rechte weerde daer voor, alles op pene van rejectie.

IV

Waneer sal die amende gerestitueert worden

Welcke penningen soo verre die voorige sententie compt geconfirmeert te worden vervallen ende verbuert sullen syn halff, tot onsen profyt, ende d'ander hellicht tot profyt van der Saelen, maer soo verre die voors. sententie (a qua) compt gereformeert te worden soo sullen hem die voorgenantiseerde penningen wederom gerestitueert worden.

V

Van cautie te stellen

Boven dien sal die versueckende partye noch gehalden syn binnen eene maendt als boven goede sufficiante ende idoine cautie te stellen ten prys des Stadthelders voor die costen, die by de Reviseurs ende voorige Richters in de decisie der saecken sullen coemen te geschieden soo van vacatien als van mont costen, van welcke costen die Reviseurs sullen determineren wie die selve sal gehauden syn te betaelen.

VI

Hoe veel Reviseurs ende wie Hunnen eedt

Van te suspecteren

Welck geschiet zynde soo sullen wy oft onsen Stadthelder beschryven ten weenighsen vier van die ridderschap die in de voorige sententie niet present syn geweest, daer en boven noch twee oft vier rechtsgeleerden naer exigentie der saecken ende versueck der partyen diewelcke gehalden sullen syn den solemnelen eedt te doen van geen partyschappen te draegen noch in der saecken gedient oft geraeden, veel weenigher eenige giften oft presenten van eenige der partyen directe of indirecte ontfangen te hebben, ende soo verre eenige van de Reviseurs suspect geallegeert worde van eenige der partyen, daer aff sal den Saele kennisse nemen ende declaratie geven.

VII

Van eene scrifture dienen

Alles welck soo geexpedieert soo sullen partyen hinc inde meugen dienen sonder meer van een scrifture in plaets van gravamina tot instructie des richters alleen, sonder eenige nieuwicheden te meugen instellen, want ex iisdem actis die Revisie moet ende behoert te geschieden.

VIII

Dach stellen om die saecke t'aviseren

Waer naer onsen delegaet oft Stadthelder, soo de voorige richters als den gedenomineerden Reviseurs dach sal prefigeren om op die saecke te letten.

IX

Redenen ende motiven geven

Ende sullen alsdan eerst ende voor al die vander Saelen specialyck den Referendaris oft Commissaris mette Reviseurs van den staet der saecken confereren, gevende redenen ende motiven van hunne Sententie hetwelck sal meugen geschieden, soo wel op instructive als definitive genachten, dwelck geschiet synde, sullen die van der Saelen alle vertrecken, ende den Stadthelder sal se maenen, ende daer mede oock vertrecken.

X

Sententie geven

Ende alsoo allen acten wel ende neerstich herlesen ende gerevideert wesende, sullen die Reviseurs hunne vytspraecke doen, die voorige sententie confirmerende oft reformerende, die executie soo van den principaelen als van de costen totten Salen remitterende.

XI

De Revisie te vuideren binnen iaers

Soo sal die versueckende partye moeten op verlies der saecken procureren, dat die saecke van die Reviseurs geslicht ende gevytteert woorde binnen den tyt van een iaer a die petitae Revisionis (ten waere dat hy promptelyck coste bewysen datter aen die Reviseurs ende niet aen hen en hadde gehalden quominus) ende in sulcker gevalle sal den Stadthelder den termyn van die vuyteeringe noch meugen verlangen den tyt van noch een iaer ende niet meer.

XII

In alle geval soo verre die saecke binnen den tyt van twee iaeren niet gevytteert noch gedecideert en is, soo sal die triumpherende parthye sonder eenich omsien haer sententie moegen ter executie stellen sonder eenige cautie, mits ende onder die welcke die selve executie binnen den tyt voors. ende terstont naer het Revisioneel vonnisse sal naer forme ende styl prout in executionibus haeren voortfanck hebben.

XIII

Aen die Revisie te renuntieeren

Oft oock geviele datter versueckende parthie hem berauden die Revisie versocht te hebben, ende hy sulck berauwen den Stadthelder binnen den tyt van ses weecken insinueert, renuncierende op de voors. Revisie, soo en sal hy in geen pene vervallen syn, maer wel in die costen van dien offter eenige geschiet waeren, dan sulck berauwe oft renuntiatie en sal hem niet patrocineeren noch laeten, soo verre hy nae den tyt van sesse weecken a die petitae Revisionis quaem te doen, dan in sulcke gevalle die genantiseerde pene vervallen ende verbeurt blyven.

XIV

Van de vonnissen tot executie te stellen

Ende waer by die diffinitive sententien van der Saelen tot beter executie moegen geraecken, sullen wy in ons Graeffschappe van Loon stellen vier deurwerders, die welcke ten versueck van partyen sullen die gecondemneerde partye somnieren tot die voldoeninghe van den gewysdom, haer stellende eenen seeckeren termyn om te voldoen onder peyne capitael oft arbitrale, ende soo verre die partye haer wygerich maeckt te voldoen, oft sich tegen die executie opponeert, soo sal den deurwerder aenroepen den naesten Officier des lants die welche gehalden sal syn die deurwerders met gewapender handt t'assisteren waer toe den Officier hem niet sterck genock kennende sal ons voorder aenroepen het sy om meer volcx oft gescut te hebben om die executie te doen, sonder dat eenich richter geestelyck oft weerdelyck sal toegelaeten syn alsulcke executie te verhinderen oft te beletten.

XV

Dan soo dickwils swaericheyt compt opt feyt van executie in den Graeffschappe Horne, soo sal in dien gevalle den deurwerder sich addresseren in cas van weygeringe oft oppositie aen den Drossardt oft Officier t'naeste geseten, ende den bequaemsten om sulcke executie te moegen doen.

XVI

Inqueste niet te publieren

Ende ten eynde het quaedt niet ongestraft en blyve ordonneren voorst aen eene promotie van inquesten oft feyten crimineel geen publicatie der selver en sal hoeven te doen.

XVII

Die representatie in successie collaterael

Item, dat voortaen in successie Collaterale die representatie sal plaets hebben, juxta Carolinam ende constitutie des Ryx die wy onderworpen syn.

XVIII

Aenbrengen van processen

Item, dat voortaen den appellant sal betaelen het aenbrengen van de processen soe aen ons gericht van Vliermael, buyten Bilsen, als aen heeren onser Saelen Curingen voors.

XIX

Getal der heeren op die loopende rolle

Item, dat men voortaen tot acceleratie van die Justitie sal deputeren een paer van die Ridderschap, ende een oft twee van die Scepenen van Vliermael om die lopende Rolle te verhooren ende te depescheren, behalven soo eenige swaricheyt sich compt te presenteren, sullen die gedeputeerden die selvige die Consistorio presenteren nae die audientie.

XX

Approbatie

Allen welcke puncten als redelyck ende den recht conforme hebben wy geapprobeert ende geconfirmeert, approberen ende confirmeren by desen, ende willen dat voortaen onverbreeckelyck sullen geobserveert worden, tot welcke eynde wy oock ordonneren, ende bevelen mits desen die selve ter eerster genachten van punct tot punct doen lesen, publiceren ende registreren sonder te doen oft laeten geschieden iet ter contrarie, die selve doen observeren ende onderhouden sonder verdrach gunst oft conniventie, want ons alsoo gelieft ende vytersten wille is, gegeven in onse stadt Luyck den twelfsten Marty sestien hondert seven. Ende was d'origineel van desen onderteeckent aldus, ERNEST. Ende ter syden geparagrapheerrt aldus, WACHTENDONCK. Daer onder stondt aldus : By syne hoecheyt in synen secreten raede. Ende nederwaerts onderteekent aldus, A. DE VORSSEN. Ende ter syden bevesticht met synder siegel gedruct daer op in roode wasche ende was onderteeckent HEN. MUNTERS pro GILTEAU.

Gepubliceerd ende openbaerlyck affgelesen in syne D.G. Leensaele van Curinghen naer den audientie van de rolle op genachten gehauden binnen Hasselt den dartiensten Marty anno 1607 ende wordt in hoeden goeden gekeert. En was onderteeckent HEN. MUNTERS Aulae Curingianae onder Secretaris pro GILTEAU Secretaris, JO. SIGERS Aulae Curingianae Secretarius per Registrum subscrip.

Ernest by der Gratie Godts Artsbisschop tot Ceulen des Heylich Romsche Rycx deur Italien Ertscancellier, Ceurvorst, ende Bisschop tot Luyck, Heldessem, Administrateur tot Stavelot, Palsgrave by den Rhyn, Hertoch in over ende neder Beyren, Westphalen, Engeren, Bouillon, Marckgrave tot Franchimont, Grave tot Loon, Horne &c.

Alsoo onse Ridderschap onser Graeffschap Loon in onse stat Luyck op desen Landt dach solemnelyck vergadert ons gebeden ende versocht hebben dese onse voorgaende ordinantie op het punct van revisie, executie, ende op andere puncten aldaer gervert den 13. Marty is gepubliceert, ende in hoeden gekerdt, te willen op een nieuwe ende anderwerf approberen, ratificeren, soo ist dat wy daer op gehadt hebben het advys van den weerdigen onse seer lieven ende getowen den Cancellier ende anderen van onsen secreten raedt die voors. ordinnantien approberen, ratificeren, ende confirmeren, ordonnerende, ende bevelende mits desen allen onse Droessaerden, Balliven, ende hoege Officieren van onsen Bisdom van Luyck ende Graeffschap van Loon, ende een ieder van hun int besonder, dat sy ten versueck der deurwaerden, oft eenigen van hun by onsen Stadthelder onsen voors. Graeffschap daer toe geauthoriseert hem oft hun strax sonder eenige excusatie oft dilaye, sonder eenige exceptie oft aensien van eenige persoonen van wat staet oft qualiteyt zy oock syn sullen datelyck ende in effect assisteren t'sy met gewapender handt oft andersints, tot die volle ende reelle executie toe, op pene voor die eerste reise van tsestich goldt guldens, een derdendeel aen onser tafelen, een aen onsen Leensael van Curinghen, ende tlesten deel aen der clagender parthie t'appliceren : op die tweede reyse op die pene van privatie van hunne officien, bevelende onsen voors. Stadthelder dese onse ratificatie, ende voorder Ordinantie te doen publiceren op die eerste genachten, die wy in onsen Saele van Curinghen sullen halden, ende voorts die selve noch particulierlyck t'insinueren aen alle onse Drossaerden ende Officieren, op dat sy geene ignorantie en pretenderen, want ons alsoo gelieft.

Gegeven in onse stadt Luyck den 21. Juny 1607. Onderteeckent, WACHTENDONCK. Deinde ERNESTE. Gepubliceert in Aula 3 July 1607. Ende onderteeckent, HENRICUS GILKENS, altae Justitiae de Vliermael Secretarius, per copiam ex originali.