ORDONNANCE DE LA CHAMBRE PUPILLAIRE.

COUTUMES DE LA VILLE DE LOUVAIN.

TEXTE [1]

Ordonnantien van de weescamere der stadt van Loven.

26 november 1585.

p. 156

PHILIPS, by der gratie Godts, coninck van Castillien, van Arragon, van Leon:, van beyden Sicilien, van Hierusalem, van Portugal, van Navarre, van Grenade, van Toleten, van Valence, van Galicien, van den Maillorcken, van Sivilien, van Sardinien, van Cordube, van Corsijcke, van Murcie, van Iaen, van Algarben, van Algesire, van Gibraltar, van den eylanden van Canarien, van Indien, soo orientale als occidentale, van den eylanden ende vasten landen der zee Oceane. Eertzhertoghe van Oistenrijck, hertoghe van Burgundien, van Lotrijck, van Brabant, van Limborch, van Luxemborch, van Gelre ende van Milanen, grave van Habsburch, van Vlaenderen, van Arthois, van Bourgundien, van Thirol, Palsgrave ende van Henegouwe, van Hollandt, van Zeelandt, van Namen ende van Zutphen, prince van Zwave, marckgrave des heylichs rijcx van Roome, heere van Vrieslandt, van Salins, van Mechelen, van de stadt, steden ende landen van Utrecht, Overyssel ende Groeninghen, ende dominateur in Asien ende in Affrycken. Allen den ghenen die dese onse opene brieven sullen sien oft hooren lesen, saluyt. Van weghen onse beminde die borghe-meesteren, schepenen ende raedt onser stadt van Loven, is ons verthoont ende te kennen gegheven geweest, hoe dat sy van in den jaere vijfthien-hondert dry-en-t'sestich, om alle weesen ende andere daervoere gerekent (als redene ende justitie verheyst) voer te staene, ende hunne gerechticheyt te conserveren, hebben binnen der selver stadt geërigeert sekere wees-camere, daertoe ordinerende drye wees-meesters oft over-momboirs, met eenen secretaris, die, midts de andere daghelijcxsche occupatien van den rade van der stadt, der weesen saken souden moghen

(1) D'après l'édition de 1622.

p. 158

aenhoiren, ghadeslaen ende defenderen, ende oock hunne requesten, momboiryen, rekeninghen, titulen, brieven ende munimenten ten comptoire der selver wees-camere brenghen, bewaeren ende depescheren hebbende oock tot meerdere sekerheydt der voerschreven weesen, ende om de wees-meesteren eenen vasten voet te geven, dien sy int administreren van der weesen saken souden moghen volghen, gheraempt sekere poincten ende ordinantien, achtervolgende der welcker ordinantie, niet alleenelijck de voerschreven wees-meesteren, maer oock die thoonders hen jezedert tot noch toe altijdts hebben gereguleert, ende selve ordinantie altijdts onverbrekelijck geobserveert ende onderhouden. Maer want eenighe, t'recht van den weesen soeckende te vercorten, oft emmers hunne saecken te sleypen ende treyneren, hun teghens de voerschreven ordinantien willen opponeren, ende pretenderen die (emmers in sommighe heure poincten) illusoir te maecken, onder t'pretext dat de selve ordinantie noch ter tijt niet en is geapprobeert ende gedecreteert dat oock binnen middelen tijde door sommighe occurrentien nootelijck is geweest al-noch te raemen ende adviseren eenige andere poincten ende articulen in de selve ordinantie niet begrepen, insgelijcx int eynde der selver gestelt, ende dat nootelijck is alle de selve poincten ende articulen onderhouden te wordene. Soo hebben ons die voerschreven thoonders oitmoedelijck gebeden, dat ons gelieven wilde die voerschreven poincten ende articulen, die sy ons by geschrifte over-gaven, te approberen ende decreteren. Doen te wetene dat wy, die saecken voerschreven over-ghemerckt, ende hebbende de selve articulen in onsen rade van Brabant wel neerstelijck doen visiteren ende examineren, gheneycht wesende ter beden ende begeerte der voerschreven supplianten, hebben geapprobeert, ende gedecreteert, approberen ende decreteren by desen die poincten ende articulen in der vueghen ende manieren als die hiernaer volghen, willende ende bevelende wel expresselijck, dat de selve in alles strictelijck worden geobserveert ende onderhouden.

p. 160

1. Ierst, dat van nu voert-aen binnen onser voerschreven stadt van Loven sullen wesen drye over-momboirs, de welcke sullen wesen oppervoechden ende over-momboirs van alle ombejaerde kinderen, vader ende moeder verloren hebbende, desghelijcx van stommen, innocenten, sotten, simpelen ende alle anderen persoonen die onder momboirye behooren te staene, ende oock mede over-toesienders van den sterf-huysen oft goeden competerende absente persoonen, die binnen der voerschreven stadt egheene behoirlijcke gecommitteerde en hebben, ende gelijcke ; van welcken over-momboiren d'eene altijdt sal wesen uyten geslachten, de tweede uyten gulde-broers, ende die derde uyten natien.

2. Item, dat de voerschreven over-momboiren sullen blijven dienende drye jaeren continuëlijck, ende dat jaerlijcx d'een van hen sal van offitie verlaeten worden, ende uyt gelijcken lede eenen anderen gecosen.

3. Item, dat de voerschreven over-momboiren sullen worden gecosen by borghemeesteren, schepenen ende raide, voer alle andere keusen, ende daerop wel ende ernstelijck geleth, om de bequaemste te moghen worden gecosen, ende dat niemant van de geslachten noch natien totter voerschreven offitie en sal worden gecosen, hy en hebbe binnen onser voerschreven stadt van Loven geweest tweemael borghe-meester oft tweemael schepene, ende niemant van den gulde-bruers, hy en hebbe tweemael schepene geweest, oft eens schepene ende eens rentmeester.

4. Item, soo verre eenighe over-momboiren geduerende hunne offitie worden aflijvich, oft met vaste woonste vertrocken buyten der voerschreven stadt ende vryheyt, sal ten naesten bequaemsten daeghe van rechte, naer d'aflijvicheyt oft vasten vertrecke, den raidt der voerschreven stadt daertoe speciaelijck gedaeght zijnde, by borghe-meesteren, schepenen ende raide worden gecosen,in de plaetse van den voerschreven aflijvighen oft vertrocken, eenen anderen nieuwen over-momboir van ghelijcken lede, de welcke sal suppleren de plaetse van den aflijvighen oft vertrocken, ende van der selver offitie verlaten worden ten selven tijde als de aflijvighe oft vertrocken daeraf soude verlaeten worden, soo verre hy soo langhe geleeft hadde oft niet vertrocken waere, ende eenen ordinaris nieuwe over-momboir van gelijcken lede worden gecosen. Des sal den voerschreven wet-houderen geoirloft wesen den voerschreven af-gaenden gesurrogeerden over-momboir, soo verre hy binnen s'jaers van den voerschreven zijnen af-gaen, oft ontrent, totte voer-

p. 162

schreven offitie gesurrogeert zy, van nieus te kiesen voer de dry naestcomende jaeren.

5. Item, soo verre d'over-momboir uyt de geslachten geduerende sijnen dienste worde gecosen borghe-meester, dat, om die buyten reysinghen ende andere daeghelijcsche occurrerende becommeringhen, sal op Sinte Peeters ende Pauwels daeglle eenen anderen over-momboir uyt den geslachte worden gecosen ende in des borghemeesters plaetse gesurrogeert, voer datjaer, die welcke oock sal genieten alle de vervallen ende prouffijten, dien geduerende, daer verschijnende.

6. Item, dat de voerschreven over-momboiren sullen hebben eenen gesworen clerck, by borghe-meesteren, schepenen ende raide daertoe te kiesen, die welcke gehouden sal wesen alle saecken hunne offitie aengaende ernstelijck te schrijven ende bewaeren, ende den selven over-momboiren gereet te wesen ende welcken clerck d'over-momboirs niet en mogen verlaeten dan by consente ende goet-duncken van den borghe-meesteren, schepenen ende raide, ende uyt wettighe redene ende oorsaecke.

7. Item, datmen den voerschreven over-momboirs sal assigneren een tamelijcke camere, om heure vergaederinghen te houden, ende in de selve camere doen maecken stercke wel-sluytende schapprayen, om daerinne te sluyten d'inventarissen, de gesloten rekeninghen, ende alle andere stucken ende munimenten den weesen aenclevende, ende daeraf te wesen drye slotels, daeraf de twee oudtste over-momboirs sullen hebben elck eenen, ende den clerck den derden slotel.

8. Item, dat de voerschreven over-momboirs sullen houden t'allen weecken ordinaris sit-dach, des donredaechs voer noene, van neghen uren tot elf uren, om alle saecken den weesen oft momboiren aenclevende sommier-lijcken te beslichten ; ende soo wanneer voer hen sullen gecomen saecken van importantien oft sware, die metten eersten doenlijck te brenghen by borghe-meesteren, schepenen ende raide, des goensdaechs oft s'vrydaechs voer noene, ontrent thien uren, in volle vergaederinghe van den raide, om by den voerschreven wet-houderen ende wees-meesteren gelijckelijck daeraf geordineert ende gedaen te worden, gelijck sy naer recht ende redene sullen bevinden te behooren.

9. Item, soo verre de voerschreven over-momboirs, geduerende den voerschreven tijde van neghen tot elf uren, niet en costen beslichten alle

p. 164

saecken daer dan vallende, heure vergaderinghe te continueren ten, twee uren naer noene, tot dat alle saecken daer vallende sullen beslicht wesen. Ende soo wanneer den donderdach sal heylich-dach oft vacantie wesen, oft doer buyten-raidt oft andere nootelijcke saecken sulcx beleth, dat de overmomboirs daertoe niet en sullen cunnen verstaen, de voerschreven vergaederinghe, in vuegen voerschreven, te worden gehouden des vrydaechs. Ende soo verre oock der saecken soo vele waeren, dat die op eenen dach niet en consten worden beslicht, sullen de vergaderinghen worden gecontinueert op de naest-volghende daeghen, soo langhe tot dat alle loopende saecken van dier weecken sullen zijn beslicht. Ende op de voerschreven ordinaris vergaderdaghen niet te moghen verstaen tot liquidatie van rekeninghen oft andere particuliere saecken, soo langhe daer andere gemeene loopende saecken sullen wesen.

10. Item, dat die voerschreven over-momboiren sullen, t'allen ordinarissevergaderdaeghen, alle drye gelijckelijck compareren, ende blijven besoignerende, voer soo vele doenlijck zy, ende dat heuren clerck int beghinsel van elcke vergaderinghe sal annoteren de naemen van de comparerende over-momboiren, ende aen elcke acte van importantien, als creatie oft cautie van momboirs, consent van alienatie van weesen-goeden ende gelijcke, t'onderteeckenen de presente over-momboiren.

11. Ende sullen de twee comparerende over-momboiren mogen expediëren ende appoincteren alle saecken die zijn reparabel ende niet diffinityf, ende [die] irreparable oft diffinitive weder-houden tot die toe-compste van den derden, oft die brenghen by den raide, oft by beyde de borghe-meesteren, oft twee d'outste schepenen van den geslachten, ten tijde wesende, om by heuren gemeynen advise die te worden geresolveert.

12. Item, dat de over-momboirs, t'allen tijden hen gelievende, sullen ombegrepen moghen comen in de raet-camer, by de vergaderinghe van den raede, om aldaer te proponeren de swaricheyden by hen bevonden in de saecken van heure offitie, om daeraf van den raide advys te hebben.

13. Item, dat de over-momboirs ende heuren clerck gheen bewaeringhe oft administratie en sullen moghen hebben van eenighe goeden oft gelde toebehoorende yemanden onder momborye staende oft daeronder hoorende, voerder dan alleenelijck van den ghenen daeraf sy selve zijn particuliere

p. 166

momboirs. Ende en sal der over-momboiren clerck egheen bewaeringhe oft administratie met-allen van weesen goeden, noch by testamenten, noch anderssints, moghen hebben geduerende sijn offitie.

14. Item, dat d'over-momboirs sullen alle particuliere momboiren, getuyghen ende andere persoonen, hen behoeffelijck, oft voer hen te doen hebbende, by eenen oft twee stadt-boden, by den raide daertoe te committeren (de welcke sullen schuldich zijn de over-momboiren te dienen, ende de camere te bewaeren soo wanneer sy vergaederen), doen daeghen voer hen te compareren, op den loon van eenen halven stuyver binnen der stadt, ende buyten der stadt ende binnen der vryheydt eenen stuyvere.

15. Ende soo verre de gedaeghde niet en compareren, sullen worden herdaecht, te weten de particuliere momboiren op arbitraele boete, by den over-momboiren te verclaeren int accorderen van den her-daechsele, ende alle andere persoonen, voer d'eerste her-daechsele op de boete van twee stuyvers, voer de tweede reyse op de boete van vier stuyvers, ende voer de derde reyse op de arbitrale boete te verclaeren int accorderen van den herdaechsele, t'employeren ter moderatien van den raide ende den over-momboiren. Dies worden de voerschreven boden gehouden henne daechselen perfectelijck te doene, ende te spreecken de gedaechde in persoone, indien de selve vindtbaer ende spreeckbaer zijn, ende by gebrecke van dien den meesten oft notabelsten van den huyse, spreeckbaer zijnde, ende expresselijck te verclaeren de pene daerop t'her-daechsel wordt gedaen.

16. Item, soo wanneer gevallen sullen saken waerdoer de over-momboiren souden behoiren extraordinarie te vergaederen, sal d'over-momboir uyt den geslachten, soo verre hy in stadt zy, ende by sijnen gebrecke d'over-momboir uyt den gulde-bruers, sijne mede-bruers metten clerck moghen doen daeghen, op redelijcke boete, als van twee, vier, sesse oft acht stuyvers, oft oock meerdere, soo verre den tijdt ende noot van de saecken dat verheyschten.

17. Item, indien de particuliere momboirs, soo by testamente als anderssints gemaeckt, hen niet en quijten int regement ende administratie van de persoonen onder hunne momboirye staende, ende van heuren goeden, dat de over-momboirs daerinne sullen versien, gelijck naer geleghentheyt van der saecken, ende naer recht ende redene behoirt.

18. Ende soo wanneer sy bevinden in eenighe momboiren merckelijcke oft groote gebreken van negligentie oft anderssints, dat sy dat sullen brenghen

p. 168

in de camere by den raide, om daerinne gelijckelijck ende met gemeynen advijse behoorlijck versien te worden, by deportemente van den selven momboiren, oft anderssints, gelijck den weesen meest proffijtelijck sal wesen; ende sullen d'over-momboiren by hen selven alleen niemanden moghen deporteren.

19. Item, dat alle inventarissen ende staten van goeden, den over-momboiren te leveren, sullen worden gebonden in ordre, gelijck die overbracht worden, in eenen boeck apart daertoe te ordineren, oft worden geaffileert aen twee goede bequaeme liachen, ende op elcken geteeckent den dach van den overbringhen. Ende dat niettemin de selve oock sullen, ten redelijcken coste van den weesen, worden her-schreven in eenen registre apart daertoe te houden; ende dat alle onghesloten rekeninghen aldaer over te gheven sullen insgelijcx by ordre, gelijck die worden overgegheven, geaffileert worden aen twee liachen, ende daerop geteeckent den dach van den overgheven ende dat alle gesloten rekeninghen by ordre, gelijck die sullen gesloten wesen, sullen worden gebonden vervolghens malcanderen in eenen boeck apart daertoe te houden ; ende dat int beghinssel van elcken van den voerschreven boecken, soo van de inventarissen als rekeninghen, sal worden gemaeckt eene taeffel, om alle saecken bequamelijck te gereeder te vinden. Ende aengaende die daeghelijcsche acten, uyt-spraecken, creancien, cautien van momboiren, ende alle andere gelijcke saecken, dat die sullen worden geschreven in eenen anderen derden boeck apart. Ende om alle boven- gheruerde saecken te beter t'effectueren, dat alle inventarissen, staten ende rekeninghen den over-momboiren over te leveren, sullen moeten zijn perfectelijck geschreven op goet groot pampier, accorderende metten boecken diemen by de over-momboirs sal useren, op de pene van niet ontfanckelijcheyt ende rejectie.

20. Item, dat d'over-momboirs sullen den particulieren momboiren deser stadt, van saecken den momboiren aengaende, t'selve aen hen begerende, met rade ende dade naer heure besten assisteren, ten meesten prouffijte van den ghenen onder momboirye staende ; ende des versocht zijnde, voer soo vele hen geleghen ende doenlijck zy, helpen den voerschreven particulieren momboiren maecken goeden volcomen inventaris van allen der weesen goeden ende gerechticheyt ; ende in d'aencomen van henne offitie doen in de raedtcamer, in presentie van de wet-houderen, den naevolghenden eedt:

p. 170

21. "Ick gelove ende swere, dat ick met mijn mede-bruers, over-momboirs van alle persoonen staende onder momboirye, behoorende ten besorghe van deser stadt, sal ernstelijck toesien oft die particuliere momboiren de persoonen onder heure momboirye staende, ende heure goeden, wel besorghen ende getrouwelijck regeren ; ende oft ick daerinne gebreck bevonde, dat ick met mijne mede-bruers daerop behoirlijck versien sal, op dat wy connen, ende anderssints brenghen by den raide, om daerop gelijckelijck te versien; ende dat ick den selven particulieren momboiren, in saecken der momboiryen aengaende, soo wanneer sy 't aen my begeeren, ten besten van den ghenen onder momboirye staende, raden, behulpich ende bystandich zijn sal, naer mijn vermogen; ende met mijne mede-bruers, over-momboirs, naer mijn vermogen, allen particulieren momboiren t'siaers eens binnen den tijde daertoe gestelt, doen rekeninge doen van heure administratie, ende die ernstelijc ende getrouwelijck examineren; ende oft ick daerinne yet bevonde gedaen oft achter gelaeten tegen t'prouffijt van den ghenen onder momboirye staende, dat ick dat, met mijne mede-bruers, naer mijn vermogen sal rechtveerdigen, ende daerinne, ende in allen anderen saecken der momboiren aengaende, doen naer uytwijsen van de ordinantien op de voerschreven momboirye gemaeckt, ende alsoo een goet over-momboir is schuldich te doen; ende des en sal ick egheen laeten om eenige saecke. Alsoo moet my Godt helpen ende alle sijn heylighen. "

22. Item, sullen d'over-momboirs ende hennen clerck, te weten de ghene die zijn comparerende ende besoignerende, hebben van de rekeninghen t'aenhooren, appostilleren, liquideren ende sluyten, elck van hen, van elcke ure besoignerens twee stuyvers, min ende meer, naer advenant van den tijde ende van gelijcken sullen sy geloont worden helpende maecken inventarissen oft staten van sterf-huysen, oft anderssints particulierlijck besoignerende in weesen saecken.

23. Item, dat d'over-momboirs, in groote lastighe rekeninghen, sullen sy drye metten clerck besoigneren, ende in middelbaer rekeningen de twee van hen, metten clerck, al ter moderatien ende discretien van den over-momboiren ; dies soo worden gehouden, soo wel die twee als d'eene van hun, soo wanneer occureren swaricheyden oft twijfelen, die te brengen voer de volle collegie ; ende niemanden apart te moghen gestaen totter auditie van de rekeningen, dan by 't collegie op ordinaris vergader-dach daertoe gecommitteert.

p. 172

24. Item, d'over-momboirs sullen nemen ernstich toesicht op de sterfhuysen binnen onser voorschreven stadt van Loven gebeurende, ende vernemen oft doen vernemen oft daerin gericht zijn eenighe die onder momboirye behooren te staen, ten eynde om, soo verre binnen den geordineerden tijde, by den ghenen dient by deser ordinantien belast wordt, hen niet en worde gedoceert van suffisante momboirye, oft, by gebreke van dien, overgeven t'ghetal van de gerequireerde persoonen om daeruyt momboirs geordineert te worden, de selve daertoe te vermanen ende bedwinghen ; ende tot dien oock de penen daertoe staende, indient hen goet-dunckt de saecke ende persoonen sulcx te verheysschen, te doen afnemen, ende van gelijcken oock te doen van sterf-huysen daer absente persoonen, aldaer gheene gecommitteerde hebbende, inne gericht zijn.

25. Ende om van allen sterf-huysen binnen der voerschreven stadt ende vryheyt, daer weesen oft andere die onder momborye behoiren te staene, oft oock de voer-ghenoemde absenten, inne gericht zijn, te beter de wete te moghen gecrijghen, dat de graf-maeckers van de vijf prochien der voerschreven stadt sullen, t'allen veerthien daeghen, aen de over-momboiren, op heuren ordinaris vergader-dach, in geschrifte over-brenghen oft seynden alle de aflijvighe van haere prochien, die sy weten (uytghenomen kinderen, die stervende zijn geduerende den leven van haeren ouders), met goede specificatie van naeme, toenaeme, woon-stede ende begraef-daeghe, soo vele hen doenelijck zy; waeraf de selve sullen hebben, van elcken sterfhuyse daerinne d'over-momboiren, uyt saecken van heure officie sal competeren eenich bericht oft kennisse, uytghenomen de ghene levende van aelmoessen, twee stuyvers, ende de welcke sullen den selven moeten opgheleet worden ten eersten dat yemant van weghen sulcx sterf-huys zy comparerende voer de over-momboiren ; ende sullen de voerschreven overghebrachte billetten worden geaffileert aen een liache, by ordre, gelijck die overbracht worden, ende op elcke geteeckent den dach van den overbrenghen.

26. Item, de momborye van de ombejaerde kinderen, met oock de administratie van heuren goeden, competeert den vader totter tijt toe de kinderen out zijn vijf-en-twintich jaeren, oft dat sy gecomen zijn tot geapprobeerden staete, al waert oock soo, dat den vader gequaeme tot naerhouwelijck; behoudens dat hy, midts quaeden devoire ende toesicht, oft

p. 174

andere saecken, naer recht die niet en verbeure ende naer d'aflijvicheyt van den vader, soo behoudt de moeder de momborye ende administratie, sulcx als heur is competerende, soo langhe sy blijve weduwe, ende heur eerlijck draecht; ende anderssints doende, verliest sy momborye ende administratie ; behoudelijck anderssints heur recht in de goeden.

27. Item, eenen vader mach sijn kinderen stellen momboirs ende toesienders, alleen ende sonder consent oft by-zijn van sijnder huysvrouwe, ende oock naer heure aflijvicheyt, ende daertoe stellen sulcke manspersoonen als hem goetduncken, t'zy geestelijck oft weerlijck, van getrouden oft ongetrouden bedde, waer die woonende zijn behalven dat sy oudt zijn vijf-en-twintich jaeren ende dat egheen religieusen en zijn; ende de momboirs by den vader gestelt en zijn niet gehouden te stellen cautie ; blijvende niettemin die moeder geheel in haer gerechticheyt in de goeden, volghende den land-rechte ende anderssints, haer competerende.

28. Item, soo verre de vader, stellende de voerschreven momboiren ende toesienders alleen, sonder consent van de huysvrouwe, daerinne noeme al persoonen van sijnen maechschappe, ende egheen momboirs oft toesienders van der huysvrouwen weghen, soo sal, naer d'aflijvicheyt van den vader, soo verre die moeder niet bequaem oft int leven niet en is, by den overmomboiren daertoe gevuecht worden eenen oft twee toesienders van de moederlijcke zijde, soo verre yemanden daertoe bequaem zy.

29. Item, een vader mach sijne natuerlijcke kinderen stellen momboirs, ende sullen sulcke gestelde momboirs hebben t'regement ende administratie van sulcken kinderen ende heuren goeden dies worden sulcke momboirs gehouden hen te presenteren voer de over-momboirs, om aldaer te worden geconfirmeert ; ende soo verre den vader egheene momboirs oft toesienders en hebbe gestelt van de moederlijcke zijde, soo sal by de over-momboirs van der moederlijcke zijde eenen mede-momboir oft toesiender worden ghevuecht ; ende soo wanneer den vader sijne natuerlijcke kinderen gheene momboirs en hebbe gestelt, soo sullen die over-momboirs die ordineren.

30. Item, dat voertaen niemandt van geboorten weghen en sal zijn wettich momboir dan alleenlijck vader ende moeder, groot-vader ende grootmoeder, ende dat alle andere persoonen sullen moeten worden gestelt by den vader oft groot vader, ende, by heuren gebreke, by den over-momboirs, nochtans sulcke die van bloets-weghen den weesen naest bestaende zijn ende

p. 176

daertoe bequaem, welcke bequaemheyt wordt gelaeten ter discretie van den over-momboirs.

31. Item, d'over-momboirs en vermoghen gheene momboirs oft toesienders t'ordonneren dan weerlijcke oft laeijcke persooien, staende ten bedwanghe der voerschreven stadt, oft laeijcken suppoesten van de universiteyt, renuntierende, voer soo vele desen aengaet, heure privilegien, ende hen submitterende der jurisdictien van den wet-houderen ende over-momboiren der selver stadt, wesende alle gelijckelijck van getrouden bedde, vijf-en-twintich jaeren oudt, staende tot goeden naeme ende fame, sufficient ende bequaem totter selver momboiryen.

32. Item, soo wanneer vader ende moeder aflijvich worden, achterlaetende ombejaert kindt oft kinderen, oft anderssints simple, sotte, stomme, innocent oft heuren sinnen niet machtich, soo is de lest-levende schuldich binnen eender maendt naer doode van den eersten aflijvigen, by eenen van den clercken, by den over-momboiren tottet maecken van de inventarissen genomineert, oft by anderen geapprobeerden notaris, in presentie van de momboiren, soo verre daer eenighe zijn, ende by hennen gebreke van den twee naeste vrienden van den eersten aflijvigen, ende eenen van den lestlevende, die by der handt crijchbaer zijn ende daerby comen willen, ende by gebreke van sulckenen, in presentie van twee andere goede eerlijcke mannen, gebueren, oft metten aflijvighen goede kennisse oft familiariteyt gehouden hebbende, gemaeckt te hebben goeden, getrouwen inventaris van alle vlieghende erfve, erf-goeden, bepande renten oft pachten, oft daervoergerekent, ende allessints anders daer de persoonen boven geruert, soo doer den landt-

rechte, door dispositie van den eersten aflijvighen, als anderssints, souden moghen inne gericht zijn, ende waerinne de lest-levende gheene vrye dispositie heeft, by goede specificatie, met allen brieffven, munimenten, boecken ende alle andere schriftelijcke bescheeden den voerschreven goeden aenclevende, ende insertie oft copiatie van allen daeten van

contracten, goedinghen, belastinghe, bekentenissen, pachtinghen ende andere gelijcke, ende den selven inventaris, oft copije autenticque daeraf, binnen der selver maendt, in presentie van den voerschreven persoonen daer by ende over gheweest hebbende, op ordinaris vergader-dach over te leveren den voorschreven over-momboiren, om daer bewaert te worden, t'sy open oft gesloten, sulcx gelijck die voerschreven lest-levende, metten voer-

p. 178

schreven mede-comparerende persoonen dat begheeren sullen, ende den over-momboiren sal redelijck ende tamelijck duncken, ende de ghesloten inventarissen ghesloten te blijven tot d'aflijvicheydt van den lest-levende ; ten zy dat, partijen daerop gehoort, met kennisse van saecken by den over-momboiren, om redenen, worde anders geordineert. Ende int overleveren van den inventaris by eede affirmeren, int maecken van den selven inventaris te hebben ernstelijck ende getrouwelijck ghewandelt, ende daerinne beschreven te zijne alle voorgeruerde partijen, die hy oft sy weten den weesen oft anderen persoonen boven geruert, oft heuren goeden aen te cleven oft te competeren ; ende met eenen mede te doen blijcken den weesen ende anderen voerschreven by den eersten aflijvighen versien te zijn van genoechsaeme momboirs ende toesienders, ende by gebreke van dien, den over-momboiren over te geven sesse persoonen, den kinderen naest bestaende, de dry daeraf van weghen des eersten aflijvigen, ende d'andere dry van weghen des lest-levenden ; ende by gebreke van maechschap vier andere mans-persoonen, die nutste ende bequaemste die hy weet ende die d'apparenste zijn, naer vermoghen van den neghen-en-dertichsten naevolghenden articule, om den last van de toesienderschap ende momborye te moeten aenveerden, op de boete van vier carolus-guldens; ende binnen veerthien daeghen naerdat sulcke gebreckelijcke van weghen der over-momboiren daertoe versocht sal worden, alnoch te moeten voldoen, op gelijcke pene ; ende by voerderen gebreke, boven de voerschreven penen, daertoe realijck bedwonghen te worden; van welcke voerschreven overgegheven persoonen, soo verre die den momboiren duncken nut ende bequaem, sullen sy die twee oft dry daeraf hen bequaemste dunckende, daertoe ordineren.

33. Item, dat alle de ghene die nu teghenwoerdelijck zijn de lest-levende van twee gehoude, hebbende van voer-houwelijck behouden sulcke kinderen, gelijck in den lest-voergaenden articule geruert staen, soo verre by den eersten aflijvighen anders oft contrarie deser niet en zy gedisponeert, sullen, binnen twee maenden naer de publicatie van desen, ende oock eer, soo verre, den lest-levende gehoord, by den over-momboiren sulcx worde geordineert, moeten gemaeckt hebben inventaris, sulcx als in den voergaenden articule geruert is, soo naer hen doenlijck is, ende den selven overgheven, ende hen voerts reguleren naervolghende den voerschreven articule, ende d'inhoudt desselfs voldoen, ter moderatien ende discretie van de over-momboiren,

p. 180

naer de geleghentheyt van der saecken ende persoon, op gelijcke boete, ende binnen een ander naest-volghende maendt, zijnde geadverteert, als int voergaende articule, sullen den selven al-noch moeten voldoen, op gelijcke pene ende by voerderen gebreke, boven de voer-gheruerde penen, te worden realijck bedwonghen te voldoen.

34. Item, soo wanneer de voerschreven lest-levende blijven in gebreke van voldoeninghe de eerste oft voerste daeghen in de twee leste voergaende articulen respective geruert, soo zijn de ghene den kinderen naest bestaende van weghen des eersten aflijvighen, ende die by der kinderen aflijvicheyt van dier zijden hen souden succederen, t'zy van hen selfs oft van heuren huysvrouwen weghen, ende by heuren gebreke de naeste maeghen van weghen des lest-levenden, wetende de voerschreven aflijvicheyt ende nietvoldoeninghe, gehouden den over-momboiren daeraf t'adverteren binnen acht daeghen naerdat sy de wete hebben, ende voerts den over-momboiren behulpich te wesen naer hen vermoghen, dat den voer-gheruerden articulen worde voldaen, op gelijcke pene van vier Rins-guldens, ende van de voerschreven ignorantie by eede hen te moeten excuseren, soo verre d'overmomboiren dat zijn versueckende.

35. Item, dat de voerschreven lest-levende zijn gehouden de goeden, brieven ende munimenten boven geruert wel ende getrouwelijck te bewaeren, conserveren ende gade-slaen, ende die vlieghende erfve tamelijck ende loffelijck te gebruycken ende soo verre contrarie gebeurde, sal by den over-momboiren daerinne versien worden, gelijck naer geleghentheyt van der saecken ende persoonen sal bevonden worden naer recht ende redene te behoiren.

36. Item, soo wanneer vader ende moeder beyde zijn aflijvich, achterlaetende kinderen die onder momboirye behooren te staene, soo zijn de ghene den kinderen naest-bestaende, schuldich binnen vijfthien daeghen naerdien sy van der aflijvicheyt hebben de wete, den over-momboiren te doen blijeken van behoorlijcke momboirye, ende by gebreke van dien den selven te presenteren sesse persoonen den voerschreven kinderen naest bestaende, de drye daeraf van de vaderlijcke, ende d'ander drye van de moederlijcke zijde, om van elcke zijde eenen momboir ende toesiender, oft oock van alles t'samen eenen momboir ende eenen toesiender, naer dat den staet ende last van den sterf-huyse dat verheysschen, daeruyt genomen te

p. 182

worden, op de pene van vier Rins-guldens, by de gebreckelijcke te verbeuren, ende van de ignorantie by eede hen t'excuseren, gelijck int voergaende vier-en-dertichste articule.

37. Item, soo verre den over-momboiren soude duncken den lest-levende, oft die maechschappen van den weesen hen niet getrouwelijck te quijten int voerschreven noemen ende over-gheven van den naesten bequaemsten per-soonen, dat sy van den selven lest-levende ende den maechschappe sullen mogen nemen den behoorlijcken eedt, van hen daerinne, naer heure beste wetentheyt, ten meesten prouffijte van de weese, wel ende getrouwelijck gequeten te hebben, ende egheen bequamer te weten dan by hen zijn genoempt oft overgegheven.

38. Item, soo verre de persoonen, in der manieren voorschreven overgegheven, den momboiren niet en duncken, nae voergaende rapport ende advijs van den borghe-meesteren, schepenen ende raedt, bequaem tot de voerschreven momboirye ende toesienderschap, ende dat sy, over-momboirs, by ben selven oock gheen maechschap tot de voerschreven lasten bequaem en weten, woonende onder bedwanck der voerschreven stadt, soo sullen sy twee inne-ghesetenen der selver stadt oft vryheyt, egheen maechschap wesende, maer anderssints goede bequaeme persoonen daertoe ordineren, de welcke schuldich sullen wesen den voerschreven last t'aenveerden ende bedienen, soo verre sy gheene wettighe excusatie en hebben, ende dit al by voergaende rapport ende advijs, als voer.

39. Item, sullen de wees-meesteren (ordinerende de voerschreven vremde toesienders oft momboirs) die noemen ende ordineren naervolghende de conditien, staten ende qualiteyt van den weesen ende heuren ouders, soo naer gelijck doenlijck zy, als: uyten geslachten, soo verre die weesen totten geslachten behooren, ende uyten gulde-bruers, soo verre die weesen totte gulde-bruers behooren, ende uyt die natien, soo verre die weesen totten natien behooren. Onder welcke leth van de natien men oock sal regard nemen op gelijcke ambacht, hanteringhe ende neringhe van den aflijvighen, ende voerts meer, in allen conditien ende qualiteyten boven geruert, oock regard nemen op de gebuersaemheyt, familiariteyt ende kennisse metten aflijvighen gehouden.

40. Item, soo wanneer binnen der voerschreven stadt oft vryheydt niemandt woonende en is den voerschreven weesen bestaende, soo worden

p. 184

by desen ernstelijck vermaent ende versocht de boden, ende alle andere huysghesin, ende tot dien oock de gebueren ende de ghene metten aflijvighen kennisse oft gemeynschap gehouden hebbende, metten eersten doenelijck den over-momboiren daeraf t'adverteren, ende met eenen te noemen de ghene die sy weten metten aflijvighen meest kennisse gehouden te hebben. Ende wesende de wees-meesteren van desen geadverteert, sullen metten eersten doenlijck sulcx sterf-huys met allen den goeden doen inventarieren, bewaeren, ende gede-slaeghen, by momboirs ende toesienders by hen daertoe te committeren. Ende soo wanneer den staet van sulcx sterfhuys dat vermochte, ende den over-momboiren geleghen waere, sal eenen van den over-momboiren mede present zijn int maecken van den voerschreven inventaris, ende dien helpen dirigeren ten meesten prouffijte van den weesen.

41. Item, dat alle sterf-huysen, successien ende devolutien van goeden competerende absente persoonen, al-hier egheene behoorlijcke gecommitteerde oft gemachtichde hebbende, sullen worden geadministreert, tot prouffijte van den absenten, by curateurs ende administrateurs, by den over-momboiren daertoe te stellen. Ende sullen de selve curateurs ende administrateurs moghen verstaen tot alle gemeyne acten van den sterfhuysen, maer tot egheene vercoopinghe van de goeden, soo haeffelijck, soo erffelijck, noch tot scheydinghe ofte deylinghe van haeve, erfve oft anderssints, dan by speciaele commissie van den raide ende over-momboiren, ende sullen sulcke curateurs, administrerende der absenten paert ende goeden, daeraf jaerlijcx moeten doen rekeninghe voer de over-momboiren, ende de penninghen den absenten competerende. metten sloten van de rekeninghe, aenleggen oft consigneren, ende voerts allessints anders doen gelijck momboirs ende administrateurs van de weesen behoiren te doen. Ende dat niemant wie dat zy, t'zy van maechschap oft anderssints, van den, absenten goeden ende penninghen yet sal worden over-ghelevert, dan alleenlijck den absenten in persoone, oft heuren speciaelen gecommitteerde daertoe suffisantelijck geauctoriseert.

42. Item, soo wanneer yemandt, mits sijne joncheyt ofte onbejaertheyt, wort geëxcuseert van last van momboirye oft curatele, dat de selve, gecomen zijnde tot sijnen volcomen jaeren, soo verre hy dan daertoe bequaem zy, sal die dan moeten aenveerden, soo verre de voerste momboir oft curateur,

p. 186

ende de weese dat beyde versuecken, ende den over-momboiren dat geraden ende proffijtelijck dochte, ende anderssints niet.

43. Item, dat alle de ghene, die by d'over-momboiren sullen worden geordonneert momboirs, curateurs, toesienders oft administrateurs van weesen, oft andere die onder momboirye behooren te staen, sijn schuldich binnen acht daeghen naer d'advertissement hen gedaen, de voerschreven lasten t'aenveerden, ende den eedt daertoe staende te doen. Ende by gebreecke van dien, by reële executie oft apprehensie van heuren persoonen, arreste, detentie oft uyt-pandinghe van heuren goeden, ende anderssints daertoe realijck te worden bedwonghen, soo verre sy gheen wettighe excuse en hebben; die welcke sy gehouden zijn binnen de voerschreven acht daeghen, soo verre daer-en-tusschen dach van recht zy, te proponeren in de camere voer borge-meesteren, schepenen ende raide, den wees-meesteren daertoe geroepen om by hen gelijckelijck daerop geleth ende geordineert te worden, gelijck behoiren sal. Ende sullen die momboirs, curateurs ende administrateurs, by den over-momboirs geordineert, van heuren arbeyde ende moeyte worden gheloont van de weesen goeden, ter ordinantien van den over-momboirs.

44. Item, dat alle rekeninghen van weesen, ende heurs gelijcke, sullen ordinarie beghinnen te Bamisse, ende expireren den lesten septembris, behalven d'eerste rekeninghe, die welcke sal beghinnen ten tijde van de versterffenisse ende devolutie van den goeden, oft ten tijde van den aenveerden van de momboirye, gelijck naer den cas subject behooren sal, ende expireren den lesten septembris daer naest-volghende, oft over een jaer daernaer, soo verre d'administratie niet langhe voer den lesten septembris waere begonst, ter moderatie van den over-momboiren.

45. Item, dat alle momboirs ende curateurs zijn schuldich by hen selven, oft door heuren rent-meester by advise van de over-momboirs gestelt, jaerlijcx eens voer de over-momboirs te doen rekeninghe van hunne administratie, ende dat alle rekeninghen expirerende den lesten septembris sullen moeten worden den over-momboiren gelevert voer uytganck april daer naest-volghende, op de pene van drye carolus-guldens, ende voer uytganck meye, op andere gelijcke pene van drye carolus-guldens ende by voerderen gebreke, boven den voerschreven penen, te worden realijck bedwonghen totten voerschreven over-gheven ; ende dat de over-ghegheven

p. 188

rekeninghe sal moeten wesen gestelt in goede leesbaere letteren ende ordre, ende genoechsaem compres geschreven op goet groot formaet van pampiere, naer de forme van de over-momboiren boecken ende registeren; ende naer den over-gheven, ter ordinantie van den over-momboiren, te moeten verstaen tot liquidatie van der selver, gefurneert van quitancien acten, inventaris ende andere verheyschte stucken, op sulcke penen gelijck den selven sal redelijck duncken.

46. Item, dat alle teghenwoirdighe momboirs ende curateurs van weesen, oft heurs gelijcke, mitsgaeders oock alle andere, hebbende administratie van weesen-goeden, zijn schuldich, voer uytganck meye naestcomende, den over-momboiren te leveren goede wettighe rekeninghe, gemaeckt naer inhoudt des voergaenden ende andere articulen deser ordonnantie, van alle administratie ende bewindt, ontfanck ende uytgheven by hen gehadt van de weesen goeden totten lesten septembris lestleden, voer soo vele de selve nu teghenwoordelijck niet en zijn gedaen ende gesloten voer den raide van der stadt, oft heure gecommitteerde, oft den naesten notabelsten maeghen van de weesen, ende met eenen oock mede overleveren volcomen getrouwen inventaris van allen den weesen goeden, haeffelijck ende erffelijck, brieven, munimenten, actien, gerichticheyden, ende allessints anders, soo naer gelijck hen doenlijck sal wesen, ende mede te verclaeren by wat titele oft middele sy, ende elck heurer de momboiryen ende administratien zijn bedienende, t'zy by testamente, by titule van maechschap, by commissie van de weth, oft anderssints, mede over-ghevende t'bescheedt dat sy daeraf hebben oft weten, allet ende elck besundere, op de pene van drye carolus-guldens; ende binnen uytganck der maendt junij daer naest-volghende op andere gelijeke pene van drye carolus-guldens ; ende by voerderen gebreke, boven d'afnemen van de voerschreven penen, te worden realijck bedwonghen tot voldoeninghe van des voer geruert is, ende alsdan oft anderssints ter ordonnantie van de over-momboirs oock doen den eedt in deser ordonnantie begrepen.

47. Item, om den momboiren ende heuren rent-meesteren te meer te verwecken totten over-gheven ende liquideren van de voerschreven rekeninghen, soo wordt by desen teghenwoirdighen geaccordeert den ghenen, heure rekeninghen wel gestelt over-gevende voer half april, dobbel schrijfgelt van den rekeninghen, behalven dat sy hun quijten, ende niet gebreke-

p. 190

lijck en zijn int furneren, liquideren ende absolveren van heure rekeninghe, ter ordinantien van de over-momboiren ; ende sal, ten eynde voerschreven, hy den clerck op elcke rekeninghe voer int beghinsel worden geschreven den dach van den-overgeven, den naem van den persoonen die die zijn overgevende, ende de naemen van de wees-meesteren present geweest hebbende int over-geven.

48. Item, dat de momboirs ende curateurs, ende heure rent-meesteren, soo wanneer sy eenen hebben, sullen moeten in heure rekeninghe jaerlijcx brenghen de prouffijten van allen gronden van erfven, pachten, chynsen, renten, inne-comen ende vervallen den weesen competerende, met oock den, slote van de leste voer-rekeninghe, ende goede specificatie van allen haeffe-, lijcke goeden ende vliegende erfve den weesen toebehoirende ende onver.cocht zijnde, met oock mede alle gereede penninghen ende schult den weesen competerende. Ende sullen de selve rekeninghen moeten wesen volcomen, sonder met fauten te rekenen ten waere dat sy hen devoir hadden gedaen ende deden blijcken van sufficiente diligentie van procederen, ende anderen gelijcken, den over-momboiren genoech dunckende ; ende sullen sulcke faulten gepasseert worden soo langhe dat blijcke van suffisante contiuele, diligentie, ende by gebreke van dien de voer-ghepasseerde faulten te worden geroyeert, ende die te moeten inne brenghen.

49. Item, sullen alle rekeninghen den weesen aenclevende, niet tegen-, staende dat die by den over-momboiren worden gesloten, blijven open staende een jaer tijdts naer t'selve sluyten, ten eynde om geduerende dien, tijde al-noch te moghen worden gecontradiceert. Ende soo verre daer en-binnen daerteghen niet en worde gecontradiceert, sullen deselve gehouden, worden voer uyterijcke gesloten. Ende sal den clerck van den over-momboirs, ten fine voerschreven, aent eynde van elcke rekeninghe, ende slote. moeten schrijven den dach van den sluyten, metten naemen van den momboirs daerover ende present geweest hebbende. Ende sullen oock d'overmomboirs ende clerck, daerover present geweest hebbende, heuren naem oft handt-teecken daeronder moeten schrijven.

50. Item, dat alle particuliere momboiren ende curateurs sullen moghen setten, by advijse van de over-momboiren, eenen, rent-meestere die der weesen goeden, renten ende incomen sal ontfanghen, innen ende, heffen ende betaelen des daer behoort betaelt te worden, die welcke sal gehouden

p. 192

wesen, in plaetse van de momboiren, de rekeninge te doen voer den over-momboiren, in teghenwoirdicheyt van den momboiren, ende die rekeninghe sulcx te doen, dat de momboiren daermede moghen gestaen aen de weesen ende over-momboiren. Ende soo verre in den voerschreven rent-meestere oft sijne rekeninghe eenich gebreck, oock van insufficientie oft anderssints, bevonden worde, dat die particuliere momboiren ende curateuren dat altijdt sullen moeten goet-doen, hen actie ende verhael gereserveert teghen den rent-meester; ende sal den rent-meester worden geloondt van sijnen arbeyde, van de weesen goeden, ter moderatie van de over-momboiren.

51. Item, soo wanneer de momboirs oft curateurs gheenen rent-meester en committeren, soo sal d'een van den selven momboirs oft curateurs, den over-momboiren daertoe best bequaem dunckende, alleen hebben den ontfanck, uyt-gheven ende administratie van den weesen goeden, in plaetse van eenen rent-meestere, midts stellende solvente cautie voer sijne administratie, ten contentemente van den over-momboiren ende van sijnen anderen mede-momboiren ; ende soo verre niemant van de momboiren sulcken cautie soude connen oft willen gestellen, soo sullen sy gelijckelijck soecken eenen bequaemen rent-meestere, den over-mombroiren aenghenaem; ende inghevalle sy sulcx oock niet en connen gecrijghen. soo sal d'een van den voerschreven momboiren, die by gemeyne communicatie ende voyse, soo van den over-momboiren als den particulieren momboiren, wordt gehouden voer den bequaemsten, hebben alleen de administratie, ende worden geloont, als voer, ende sal sulcken momboir, in plaetse ende voer alle d'andere sijne mede-momboiren, moeten doen goede rekeninghe ende reliqua, ende den selven sijnen me-momboiren daeraf ende van sijne administratie indempneren waervoer de selve ende alle sijne goeden sullen zijn ende blijven verbonden, ende daeraf oock gelofte ende verbintenisse doen voer schepenen;

blijvende niet te min d'andere mede-momboiren verbonden ende hen verhael gereserveert, als int leste voergaende articule.

52. Item, dat de momboirs ende curateurs woonende binnen der voerschreven stadt oft vryheydt, egheen vacatien oft loon hebben en selen van saecken den weesen aenclevende, die sy binnen der selver stadt ende vryheydt moghen becorten, soo in directie oft administratie van goeden, beleydinghe van processen, ende anderssints, ten waere de vacatien oft occupatien waeren vele ende groot oft swaer; in welcken gevalle sullen de

p. 194

over-momboirs daerinne doen gelijck sy naer redenen sullen bevinden te behooren. Maer soo wanneer de selfve momboirs moeten trecken om der weesen oirboir buyten der voerschreven stadt ende vryheydt, oft oock buyten der selver stadt ende vryheyt elswaer vast woonende, om der weesen wille moeten vaceren binnen der voerschreven stadt, oft elders buyten de plaetse van heure woonstede, soo sullen sy hebben, ten laste van de weese, goede redelijcke vacatien, elck naer heuren staet, gelijck sy hebben souden oft sy vacerende waeren als getuyghen. Ende soo wanneer sy in weesen saecken, als voer, sullen vacatie hebben, sullen den geheelen dach moeten employeren metten weesen saecken, sonder met andere saecken hen te mogen becommeren, soo verre de weese aldaer oft daer ontrent hebbe saecken, daer de momboir den weese eenich proffijt, voer-deel oft directie can gedoen.

53. Item, dat den clerck van de over-momboiren sal der moeder ende den anderen magen van de weesen, soo wanneer sy't versuecken, by wete van den over-momboiren, doen lecture van de rekeninge van den particulieren momboiren. Ende soo verre der moedere oft magen dochte daerinne te bevinden faulte, erreur oft yet anders teghen t'prouffijt van de weesen, by consente van de over-momboiren, hen dat versueckende, van dien poincten geven copije, om hen daerop te informeren totter weesen prouffijte.

54. Item, dat de particuliere momboiren ende curateuren, ende heure rent-meesteren, daer rent-meester sal wesen, der weesen gelt, ende besundere [de] hooft-penninghen van de af-ghelegde renten, ende andere extraordinarisse partijen van eenighe merckelijcke importantien niet en sullen moghen onderhouden, maer dat metten eersten doenlijck, ende ten lancxten binnen s'jaers naerdat in heure handen sal gecomen wesen, moeten aenlegghen aen erf-renten, oft gronden van erfven, ter weesen meesten prouffijte, naer den staet van den weesen ende t'ghene des sy by elcke rekeninge sullen bevonden worden meer te hebben ontfanghen dan uytgegheven, soo verre t'selve van importancie zy, ter ordonnantie van den over-momboiren, insghelijckx te moeten aenlegghen, binnen den tijde by hen geordineert, op de pene van selver den weese daeraf te moeten betaelen renten teghen den penninck sesthiene, totten daeghe van den voerschreven aenlegghen.

p. 196

53. Item. soo wanneer de weese, geduerende de administratie van sijne momboiren oft curateurs, compt te zijn vijf-en twintich jaeren oudt, sullen de momboirs ende curateurs, dien niet tegen-staende, heure administratie van den begonsten currenten jaere moeten continueren tot Bamisse daer naest-volghende, ten waere dat de selve weese hem gave tot houwelijcke. religie oft priesterlijcken staete want in dien gevalle sullen de momboirs moghen scheyden van heure administratie, doende rekeninghe ende reliqua van t'ghene des sy tot dier tijdt ontfanghen ende uyt-gegheven, sullen hebben, soo verre de ghene die ver-momboirt geweest heeft t'selve voer den over-momboiren begeert, ende den over-momboiren geraden duncke, ende anderssints sullen den geheelen jaere moeten voldoen, als voer.

56. Item, dat alle momboirs, curateurs ende administrateurs van weesen, soo by testamente, codicille, der weth, den over-momboiren, als anderssints gemaeckt, sullen alle gelijckelijck, terstont naer d'aenveerden van den voerschreven haeren lasten, ende voer ende eer eenighe merckelijcke administratie te doene, moeten doen den behoorlijcken eedt voer den over-momboiren; ende dien gedaen, van cleyne sterf-huysen binnen vijfthien daeghen, ende van middelbaere oft groote sterf-huysen binnen eender maendt naer den voerschreven eede, ter presentien van twee van den anderen naesten maeghen ende vrienden van den weesen, soo verre die by der handt crijch baer zijn ende daer bycomen willen, ende by heuren gebreke, ter presentien van twee goede eerlijcke gebueren, mans persoonen, oft andere metten

aflijvighen kennisse oft familiariteyt gehadt hebbende, met eenen van den clercken by den over-momboiren totten maecken van den inventarissen genomineert, oft by anderen geapprobeerden notaris, te hebben gemaeckt goeden, getrouwen perfecten inventaris van allen goeden, ruerlijcke ende onruerlijcke, have, vlieghende erfve, renten, chynsen, goeden, actien, obligatien, crediten, ende allessints anders den weesen competerende, oft daerinne de selve gericht ofte geactioneert zijn, oft paert oft deel hebbende, met oock van allen brieven, munimenten, boecken ende ander schriftelijck bescheedt den weesen aenclevende, met insertie oft copiatie van allen dathen van contracten, goedinghen, bekentenissen, pachtinghen, ende gelijcke daer te bevinden, ende den selven inventaris oft copye auctentijck daeraf binnen xv daeghen daernaer te moeten leveren den over-momboiren.

57. Item, dat alle inventarissen ende staten van weesen goeden, by de

p. 198

lest-levende van twee gehoude, oft den momboirs, curateurs, administrateurs, ende alle andere, naer vermoghen van desen te maecken ende den over-momboiren over te leveren, sullen moeten zijn beschreven ende gemaeckt by den clerck van den over-momboiren, oft by eenighen van den secretarissen der voerschreven stadt, oft by eenighen van den principaelsten clercken van de drye stadt-schrijfcameren, by den over-momboiren daertoe te noemen, oft by eenighen geapprobeerden notaris, als die momboirs sullen moghen kiesen. Ende dat die voerschreven lest-levende, de momboirs, curateurs, administrateurs, ende andere voerschreven, maeckende ende over-ghevende de voerschreven inventarissen oft staeten in handen van den over-momboirs, sullen moeten by eede affirmeren de voerschreven inventarissen oft staeten getrouwelijck gemaeckt te zijne, ende alle ende jeghewelke goeden, actien ende gerichticheden, die sy weten oft meynen den weesen oft andere, onder momboirye staende, by successie van den over-leden te competeren, met oock alle brieven, munimenten, boecken, ende ander schriftelijck bescheedt dien aenclevende, daerinne begrepen te zijn ende geen meer te weten.

58. Item, soo verre de momboirs oft curateurs, maeckende inventaris, yet willens oft wetens omitteerden, versweghen oft achterwaerts hielen, ende metter waerheyt sulcx bevonden worde, sal t'selve in den inventaris moeten worden gesuppleert, ende boven dien die weerde daeraf by den selven te worden twee-mael betaelt te weten, eens den heere ende over-momboiren, half ende half, ende eens de weese. Ende soo verre men des voerschreven is niet en conste bewijsen, soo sal den momboir gestaen mits ontschuldighende hem met sijnen eedt. Ende soo verre naer date van den eersten inventaris den weesen eenighe andere goeden aenquaemen, oft oockby den momboir bevonden worden eenighe goeden, daeraf hy van te voeren niet en wiste, sal al gelijcke worden gevuecht totten voerschreven eersten inventaris, met oock alle vercrijch van goeden oft renten by den momboir tot prouffijte van de weesen te doen.

59. Item, den voerschreven inventaris gemaeckt zijnde, sullen de momboirs oft curateurs den persoon, onder heure momboirye staende, besorghen, ende sijne eere ende salicheyt voirderen, gelijck oft heurs selfs kinderen waeren; ende den selven instrueren ende beweghen in deuchden ende alle goeden zeden, ende doen leeren lesen ende schrijven (eest doenlijck);

p. 200

ende voirts dirigeren ter scholen, oft tot ambachte, ofte ander exercitie, naer dat den selven betaempt, naer heure geboerte ende den staet van den goeden.

60. Ende tot dien oock de goeden wel ende oirboirlijck regeren, de huysen ende hoven onderhouden van de nootelijcke reparatie, maer egheen nieuwe werck moghen aenlegghen oft doen maecken sonder consent van de over-momboiren de landen, bempden, weyen, vijvers ende andere goeden verhueren met tamelijcke termijnen, te wetene pacht-hoeven ende ackerlanden met termijnen van sesse oft neghen jaeren, ende woon-huysen, bempden, weyden, vijvers ende gelijcke met termijnen van drye oft sesse jaeren, ten waere weyden oft bempden die met acker-landen met eene pachtinghe te gelijcke worden verhuert, want die sullen volghen de natuere van den landen. Item, houbaer schaerbosschen op hooghen vercoopen, graen bewaeren ende vercoopen, als meest proffijtelijck is, ende alle moghe-lijck graen jaerlijcx doen leveren, ende de reste verdinghen naer merckt-ganck, ende niet merckelijck daeronder, ende in alles soecken den weesen meesten prouffijt, gelijck een goet momboir schuldich is te doene, ende doen den naervolgenden eedt:

61. " Ick gelove ende swere, dat ick voer A. B., dien ick tot eenen mom-boir oft curateur gestelt ben, sal doen alle t'ghene dat hem oirboirlijck is. Naer mijn beste vermoghen. Ende dat ick de persoonen van den voer-ghenoemden weesen, ende heure eere, nutschap, proffijt ende goeden ter goeder trouwen regeren, hoeden, besorghen, bewaeren, voirderen, beschudden ende verantwoorden sal, in den gerechte ende daer buyten, gelijck oft sy waeren mijns selfs kinderen ende maecken van allen haeren goeden wettich inventaris, ende van mijnder hanteringhe, bewinde, regimente, ontfange ende uyt-geven jaerlijcx doen wettighe rekeninghe, ten behoirlijcken tijde, endeaenlegghen alle t'ghene des hen boven mijnen uyt-gheven overen sal, ende in alles rechtveerdelijck ende getrouwelijck wandelen ende my reguleren naer d'ordonnantie op de momboiren gemaeckt, sonder argelist. Alsoo moet my Godt helpen ende alle sijne heylighen ! "

62. Item, d'offitie ende last van den ghenen geordineert tot toesienders is getrouwelijck ende ernstelijck toe te sien dat de lest-levende, de momboirs, de curateurs ende administrateurs, respective elck int heure, den weesen ende anderen persoonen boven geruert doen alle redene ende

p. 202

rechtveerdicheydt, ende dat sy die ende heure goeden wel ende proffijtelijck dirigeren ende administreren, ende maecken goeden getrouwen staet ende inventaris van allet daerinne die voorschreven weesen, oft andere boven-geruerde persoonen, souden moghen gericht zijn, ende dien in tijts doen overleveren den over-momboiren, ende beneerstigen dat jaerlijcx voer den selven over-momboiren worde gedaen goede wettighe rekeninghe van heure administratie, soo wanneer sy gehouden zijn sulcx te doen, ende int doen van de rekeninghe present te wesen, ende den over-momboiren, behulpich int examineren ende liquideren van de rekeninghen, naer heur beste vermoghen, ende alle gebreken by hen geweten den over-momboiren wel neerstelijck ende getrouwelijck cundighen, ende te doen den naervolghenden eedt:

63. Ick, gelove ende swere, dat ick ernstelijck ende getrouwelijck sal toesien op d'administratie van den persoonen ende heuren goeden, daeraf ick een toesiender ben geordineert, ende dat ick van allen omissien, faulten, gebreken ende erreuren, by my geweten, den over-momboiren wel ende getrouwelijc sal adverteren ; ende ter ordonnantie van den over-momboiren comen ende blijven over de rekeninghen, soo wanneer men die verhoort ende liquideert, ende voerts my reguleren naer inhoudt des voergaenden artikels. Soo moet my Godt helpen ende sijn heylighen! "

64. Item, de momboirs en moghen egheene goeden, noch haeffelijck noch erffelijck, den weesen oft andere, onder de momboirye staende, toebehoorende, vercoopen sonder advijs ende consent van den over-momboiren, maer sullen alle vercoopinghen altijdt moeten worden gedaen, soo van haeve als erfve, openbaerlijck op hooghen. te wetene de haeve by den gesworenen oproepers, ende de erfve met twee oft drye sit-daeghen; ende d'over-momboirs sullen by hen selven den momboiren moghen accorderen te vercoopen alle haeffelijcke goeden ende vlieghende erfve, den weesen toebehoorende, die den weesen niet en zijn oirboirlijck bewaert.

65. Item, dat egheen erf-goeden, renten oft pachten, den weesen, oft andere onder momboirye staende, toebehoorende, en moghen vercocht worden voirder dan alleenelijck huysen ruineulx, oft die anderssints sulcx zijn datmen die, sonder grooten cost ende quetsen van de weesen, niet en soude connen houden staende; ten zy om groote schult, diemen by veroveringhe van de jaerlijcsche innecomen, vercoopinghe van houbaer boomen,

p. 204

ende anderen gelijcken saecken, binnen redelijcken corten tijde niet en soude connen vervallen om merckelijck groot evident proffijt ; oft om te comen tot houwelijc, oft anderen geapprobeerden staete ; oft dat daer waere luttel goets ende niet deylbaer, ende datmen bevonde merckelijcke evidentelijck proffijtelijck t'goet vercocht ; ende gheene erf-goeden, t'zy ruineuse huysen oft anderssints, wat dat zy, te moghen worden vercocht oft oock belast, dan by expressen specialen voergaenden consente ende auctorisatie van borghemeesteren, schepenen, raide ende wees-meesteren, oft over-momboiren gelijckelijck, die welcke daerinne oock niet en sullen consenteren, dan in vueghen ende om redenen boven-geruert; ende dat in d'acte, daeraf te maecken, sullen gestelt worden de naemen metten toe-naemen van den wet-houderen, ende den over-momboiren daerby ende over geweest hebbende, met expresse verclaringhe van de redenen, waerdoer t'consent gegheven zy ; ende t'consent anders gegheven, ende daeraf niet blijckende. by acte, sal wesen nul ende van onweerden. Ende sullen oock de wet, houderen ende over-momboiren, tot heurer ontlastinghe, voer ende eer heur consent te geven, ist geleghen ende doenlijck, daerop ontbieden ende verhooren de andere maeghen ende vrienden van den weesen, gheen momboirs zijnde, en de alle andere hen oirboirlijck dunckende.

66. Item, dat alle penninghen comende van sulcke vercochte erf-goeden sullen wesen van gelijcke nature gelijck t'vercocht goet is geweest ; ende ingevalle van aflijvicheyt van den weesen volghen den struyck, dien t'goet soude gevolcht hebben, soo verre t'selve goet niet en waere vercocht geweest ; ende dat den selven struyck oft linie, uyt de have ende personele renten ende actien, oft gemeynen erf-goeden, oft renten, voer al, daeraf sal moeten voldaen worden ten zy dat die voerschreven penninghen, by expresse acte van wet-houderen ende over-momboiren, zijn geconverteert int behoeffelijck onderhout ende opbrenghen van den persoonen van den weesen, oft in nootelijcke betaelinghe van schulden, oft in avanchement oft voerderinghe van de weesen persoonen oft anderen genoemden saecken.

67. Item, die particuliere momboiren en vermoghen, sonder advijs van den over-momboiren, egheen processen van importantien, heuren weesen aenclevende, t'aenveerden, noch oock compositie maecken van erf-goeden oft renten, oft anderen saecken van importantien.

p. 206

68. Item, die onder momboirye staen en zijn in recht niet ontfanckbaer, om aenspraecke oft antwoirde te doen, oft anderssints te procederen, sonder consent ende auctorisatie van heure momboiren. Ende schepenen ende secretarissen en moghen niet overstaen daer eenighe, onder momboirye staende, sonder presentie van heuren momboiren, ende sonder te blijcken van der voerschreven acte, heure erf-goeden souden vercoopen oft belasten, oft eenighe prejudiciable contracten oft geloften doen, ende soo wanneer van der acte blijckt, daeraf in den contracte merckelijck te moeten rueren. Ende alle weesen, in momboirye staende, blijven in momboirije tot dat sy xxv jaeren compleet oudt zijn, ten waere dat sy eer tot geestelijcken oft houwelijcken staete gequamen.

69. Item, d'over-momboirs bevindende jongeren, totten ouderdom van xxv jaeren gecomen zijnde, alnoch niet bequaem om heure goeden wel te administreren, vermoghen die momboiren continueren in heure administratie totter tijdt toe sy die jongheren sullen bevinden bequaeme ende dit al met kennisse van saecke, ende voergaenden decrete van borghe-meesteren, schepenen ende raidt.

70. Item, momboirs en selen, geduerende de ombejaertheyt van hennen weesen, de goeden heuren weesen gemeenelijck toebehoorende, niet deylen, noch oock anderssints tot eenighe deylinghe verstaen; ten waere dat de weesen hadden goeden gemeyn met persoonen uyt momboirye zijnde, die uyterlijck tot deylinghe wilden comen ; in welcken gevalle sullen de momboiren, by voergaenden consente van de over-momboiren, daertoe moghen verstaen, ende anders niet.

71. Item, dat dese jeghenwoirdighe ordonnantien ende andere naer ordonnantien in gelijcken te maecken, voer soo vele aengaet den maecken ende over-gheven van den staet oft inventaris, met oock den over-gheven, verhooren ende sluyten van de rekeninghen ende gelijcken, soo wel aengaende den lest-levende van twee gehouden, als den momboirs, curateurs ende administrateurs, sullen worden geachtervolcht, ten zy dat de ghene van wien de goeden zijn comende, oft andere, met sijnen consente, hebbe anders expresselijck geordineert, want in sulcken gevalle sal sulcx dispositie worden achtervolcht.

72. Item, dat dese ordonnantie van momboirye sal staen op ende over alle de ghene die binnen onser voerschreven stadt van Loven oft heure vryheydt

p. 208

geseten sijn, met oock op ende over de ghene, diens vadere oft moedere, ten tijde van heure aflijvicheyt, binnen der selver stadt ende vryheyt waeren woonende, voer soo vele den ghenen hier stervende ende heuren sterfhuysen ende goeden aengaet, ende anderssints naer recht tamelijck ende behoirlijck is ; ende oock op ende over de ghene die ten platten lande onder den hoot-vonnisse ende ressorte der voerschreven stadt woonende zijn, ende van geboorte weghen behooren totten geslachten der selver stadt, oft gecomen zijn van ingheboren poirters, voer sulcx hen draeghende ende buyten op heure goeden woonende, behoudelijck ons onse heerlijcheyt ende recht van momboirye ende andere jurisdictien ongheprejudicieert.

73. Item, worden by desen vermaent de hoven, bancken ende gerichten onder den ressorte der voerschreven stadt staende, ende d'ondersaten van den selven, dat sy, tot welvaert ende conservatie van heuren weesen, voer soo vele doenlijck is, hen vueghen ende reguleren naer innehoudt deser ordonnantie; ende dat alle borghe-meesteren ende schepenen in steden, ende den schepenen ten platten lande, elck int heure, in desen representerende de borghe-meesteren, schepenen, raidt ende over-momboiren der voerschreven stadt, ende elck int t'heure, ernstelijck bewaeren ende exerceren alle t'ghene dat den selven by desen, t'samen ende besundere, is gecommitteert.

74. Item, datmen jaerlijcx op den eersten ordinaris vergaderdach naer Sinte Peeters ende Pauwels daeghe, voer ende eer eenighe saecken t'expedieren, sal lesen wel ende verstandelijck, present den drye over-momboiren ende heuren clerck, dese teghenwoirdighe ordonnantie, ende alle andere naer-ordonnantien daertoe t'adderen.

75. Item, dat alle de ghene, die by den wet-houderen tot over-momboiren sullen worden gecosen, sullen sonder excusatie den last moeten aenveerden ende bedienen.

76. Item, dat alle ende yeghewelcke penen oft boeten, in dese ordonnantien geruert, staen geheelijck ende allessints ter vryer discretien ende moderatien van den over-momboiren; ende dat niemandt en sal gereputeert oft geacht worden daerinne vervallen te wesen, noch oock by yemanden moghen worden geheyscht, dan by heure voergaende vercleeren, consente ende uytspraecke, ende dat sy, over-momboiren, moghen de selve remitteren, quitteren ende minderen, naer heure discretie, ende de prouffijten comende

p. 210

van allen penen boven-geruert, te competeren d'een derden deel den heere. ende d'andere twee derden-deelen der stadt, tot behulp van den onderhoudt van der wees-camere.

77. Behoudelijck den voerschreven wet-houderen in allet des voerschreven is, ende in elck besundere, altijdt gereserveert henne meerderen, minderen, veranderen, af- ende toe-doen, interpreteren, verclaeren ende decerneren, gelijck hen oirboirlijck ende geraeden sal duncken, midts nochtans, aleer yet te veranderen oft meerderen, daeraf te moeten impetreren aggreatie in onsen voerschreven rade van Brabant.

78. Item, om datter te min swaricheyt soude vallen int bedienen deser ordonnnantie, is geordonneert ende, overdraeghen, dat elcken weesmeestere, uyt der voerschreven stadt gemeyne goeden,sal by provisie uyt-ghereyckt ende betaelt worden des jaers twelf Rins-guldens eens, ende den clerck, tot behulp van t'registreren van de acten, ende anderssints voert papier, de hellicht, te wetene sesse Rins-guldens.

79. Ende op de diffilculteyt, gemovert op der wees-meesters gewijsde ende vonnissen, oft die aen den raide der voerschreven stadt souden appel label wesen, gelijck eenighe practiseren, niet-teghen-staende dat van de materie ende proceduere by den weesmeesteren aenden voerschreven raide is rapport gedaen, ende sy met advijse van den selven raide hunne vonnissen termineren, hebbende voer allegatie, dat overmits de selve vonnissen in consistorie van den raide niet en worden gepronuntieert, dat sy daeromme aen den selven. raide zijn appellabel is geordonneert, dat alle diffinitive vonnissen, by de wees-meesteren, op voergaende rapport aen den raide van der stadt gedaen, in hunne consistorie te pronuntieren, sullen worden gehouden van alsulcken cracht ende vigeur, al oft die in consistorie van den raide gepronuntieert waeren, ende alsoo niet appellabel wesen dan voer onsen voerschreven raide van Brabant, ende dat alle alsulcke vonnissen sullen voertaene op den naeme van borghe-meesteren, schepenen, raidt ende wees-meesteren, gepronuntieert worden.

80. Maer aengaende allen anderen vonnissen interlocutoir, ordonnantien creatien van momboiryen, oft anderssints, niet ten diffinitiven, die de weesmeesteren in hunne consistorie gewoonelijck zijn te ghevene, sonder rapp daervan aen den raide van der stadt te doene, ende partije hiaer daermede bevonde geledeert oft geïntereseert, dat alsulcke geïnteresseerde ende

p. 212

geledeerde partije, t'selve appoinctement, ordonnantie ende anderssints, daeraf sy haer souden willen beclaeghen, sal moghen doen cruycen, om ter naester vergaederinghe van den raide van der stadt, oft binnen den derden daeghe naer de voerschreven terminatie, in consistorie van den selven raide gevisiteert ende gewideert te worden, op pene van vervallen te zijne van den appel ende sal partije haer, als voere, beclaeghende, ten tijde van het cruycen van den voerschreven appoinctemente, ordonnantie ende anderssints, in handen van den clerck der voerschreven wees-meesteren moeten namptiseren, voer de pene van fol appel, twee rins-guldens, die de selve beclaegende partije verbeuren sal, indien het gewijsde van wees- meesteren by den voerschreven raide van der stadt wordt geconfirmeert ende in cas van retractement, sal t'selve gerestitueert worden: om de selve penen metten anderen in de ordonnantie begrepen, geëmployeert te worden tot ciraet, was ende anderssints van der voerschreven wees-camere, ende dit al om d'intrest der weesen, voer soo vele doenlijck zy, voer te staene, ende hunne schaede te verhueden.

81. Item, dat egheen immeuble goeden van weesen, van sterf-huysen binnen der voerschreven stadt oft onder den ressorte der selver geleghen, en sullen moghen vercocht worden, dan by voergaende kennisse ende decrete van de wees-meesteren, met advoy van den raide der selver stadt, ten waere uyt decrete van der hoogher handt, als van onsen voerschreven raide van Brabant, oft dat anderssints by testamente waere gecaveert.

82. Aengaende den salaris ende loon van den clerck, advocaten, procureurs ende andere, voer de wees-meesters dienende, sal den selven, aengaende die termijnen, schrifturen, verbaelen ende substantiaele acten, by den wees-meesters getaxeert worden, in der vueghen ende op den voet gelijck geüseert wort voer de wet-houders der selver stadt. Ende opdat een jeghelijck van t'ghene des voerschreven is kennisse mach hebben, ende weten waernae hem reguleren, soo sullen dese jeghen-woirdighe worden gepubliceert ter puyen af binnen onser voerschreven stadt van Loven. Ontbieden daeromme ende bevelen onsen seer lieven ende getrouwen cancelier ende den anderen lieden van onsen voerschreven raide in Brabant, meyer van Loven ende allen anderen onsen ende onser

p. 214

vassalen ende der smalre-heeren rechteren, justicieren ende officieren ons voerschreven landts van Brabandt, ende allen anderen dien t'selve eenichsints sal moghen aengaen, dat sy die voerschreven supplianten van dese onse approbatie ende decrete ende van allen den inhouden van desen, in der vueghen ende manieren boven vercleert, peyselijck ende vredelijck doen ende laeten genieten ende gebruycken, cesserende alle beletten ter contrarien, want ons alsoo gelieft. Ende des t'oirconden hebben wy onsen zeghel hieraen doen hanghen.

Gegheven in onser stadt van Bruessele, ses-en-twintich daeghen in de maendt van november, int jaer Ons Heeren duysent vijf-hondert vijf-en- tachentich, van onsen rijcken te weten van Napels ende Hierusalem, etc., het twee en dertichste, van Castillien, Arragon, Sicilien ende andere, het dertichste, ende van Portugal, het seste.

Onder stont geschreven : by den Coninck in sijnen raide, ende onder- teeckent J. DE WITTE. Ende was geseghelt met eenen grooten rooden zeghel, uythanghende in eene coerde gevlochten van roode ende witte zijde.

Gepubliceert in de vierschaere der stadt van Loven, (naer dien t'selve opten xxix. junij daer te voeren ter puyen af van den stadt-huyse was gecondicht) opten derden dach der maendt van julio anno xvc lxxxvj, ter presentien ende over-zijne Jans Francq, lieutenant des heeren meyers, joncker Augustijn Vrancx, ende Jacob van Voshem, borgemeesteren, joncker Cornelis van Grave, joncker Ambrosius van Duffle, Jeroen Leunis ende Michiel Goirts, schepenen, joncker Jans van Schore, meester Willems Edelheer, joncker Jans van Lathem, Steven Peetermans, Jans van der Rivieren, Jans de Smeth ende Jans Moons, raiden, joncker Jans van Liedekercke, meester Willems Ympens ende Adriaen van den Borre, jegenwoirdige wees-meesters, meester Peeters de Greve ende Willem Liebrechts, oude wees-meesteren der stadt van Loven: by my Willem Willems, der voerschreven stadt secretaris; oock ten by-zijne meesters Hendricx Cloet jegenwoirdich clerck der selver heeren wees-meesteren, ende secretaris ter stadt van Loven.

Onderteeckent G. WILLEMS.

p. 216

Ander-werf gepubliceert ter puyen af op den iij augusti 1615, ten over-staene van sieur Jan-Baptista van Spoelbergh, lieutenant des heeren meyers, joncker Willem van Duffle, Michiel van Thienen, borghemeesters, joneker Octaviaen van der Tommen, Hans Loenkens, schepenen. By my der selver stadt pensionaris,

Onderteeckent J. SYLVIUS.

Acte van den raede van Brabant augmenterende den salaris van d'overmomboirs oft wees-meesters der stadt van Loven, ende van hunnen clerck.

Gesien in den raede des Conincx ons alder-genaedichsten heere, geordonneert in desen Sijnder Majesteyts lande ende hertochdomme van Brabant, die requeste al-daer gepresenteert by borge-meesteren, schepenen ende raedt der stadt van Loven, tenderende ten eynde dat den selve raede gelieven wilde t'augmenteren den salaris van d'over-momboirs oft weesmeesters der voerschreven stadt, ende van hunnen clerck, als sy souden besoigneren in saecken van weesen ende andere persoonen onder momboirye oft curatele wesende ; midtsgaders den salaris van boden der voerschreven stadt : op al wel ende rijpelijck geleth, t'Hoff augmenterende de voerschreven salarisen, seght dat de voerschreven over-momboirs ende hunnen clerck voert-aen sullen hebben sesse stuyvers voer elcke ure dat sy sullen besoigneren in de voerschreven saecken, ende de voerschreven stadts-boden eenen stuyver voer elck dagement d'welck sy sullen gedaen hebben in de binnen-stadt, ende twee blancken voer t'ghene sy sullen gedaen hebben in de buyten-stadt. Gedaen tot Bruessele, den sevensten dach der maendt van mey in t'jaer Ons Heeren duysent sesse hondert ende twee-en-twintich.

Was onderteeckent C. WYFFLIET