COUTUMES DE LA VILLE DE LOUVAIN.

TEXTE [1]

p. 286

Moderatie ende dispensatie over die daghementen ende reële proceduren ten

gronde, soo binnen als buyten de stadt van Loven, onder haer ressoort.

7 december 1643.

Alsoo in Zijne Majesteyts raede geordonneert in sijnen lande ende hertochdomme van Brabant, by ofte van weghen die cheynsheeren gheseten ten platten lande onder het resort van Loven, met hen ghevoeght die weth aldaer, by requeste is vertoont gheweest, hoe dat by de costumen van de selve stadt, gheëmologheert in den jaere duysent sesse hondert en twee-en- twintich, onder het capittel van daghementen ende andere proceduren voor reële renten ende cheynsen, etc., ghestatueert sijn diversche solemniteijten dier moeten gheobserveert worden in de proceduren ten gronde, om te comen tot betaelinghe van de cheynsen ende renten die op de goeden sijn gherealiseert, als onder andere dat den vijfthienden dach naer het eerste daghement den claegher met schepenen ende dienaer op den beclaeghen pandt tsavons ontrent der sonnen onderganck moet compareren, ende aldaer blijven wachten tot naer der sonnen onderganck, om te wachten oft daer yemande quaeme om hem te voldoen, oft hem tegens die voorschreven procedure wilde opponeren, tot welcken eynde den dienaer voorts roepen moet allen die ghene die conde ofte wete is ghedaen gheweest, oft ander recht oft actie tot den grondt is pretenderende ende soo verre aldaer niemanden en compareert, dat den clagere 's anderdaghs voor noen anderwerven met twee schepenen ende dienaer ten gronde moet compareren voor de tweede reyse, inne-roepende, als voor, allen die gene die recht oft actie tot den grondt sijn pretenderende, ende den vijfthienden dach tsavons wederomme moet comen houden die wacht, ghelijck ten respecte van het eerste dagement ende wachte hiervorens verclaert is, ende alsoo vervolghens tot het vierde dagement ende wachte van gratie; alle welcke

p. 288

solemniteyten preciselijk moeten achter-volght worden op pene van nulliteit, die in dese coniuncture des tijts onmoghelijck is te connen observeren ende achter-volghen, mits die perijckelen van de weghen ende daeghelijcksche excursien soo van des vyants als van Zijne Majesteijts oorlochs-volck, sulckx dat niemanden buyten en derft vaceren om die voor-verhaelde daghementen ende wachten te doen, by de costumen gherequireert oorsaecke dat die chijns-heeren ende andere reële crediteuren niet en konnen geraecken tot betaelinghe van eenighe hunne cheynsen ende renten die zy op de goeden sijn treckende, ende dickmaels comen te vallen in groote ende swaere processen, die hen worden aengedaen by calumnieuse debiteurs, op het point van de solemniteyten van de voor-verhaelde costumen, sulcx dat den rentheffer liever heeft sijne chijnsen ende renten daer te laeten, dan te onderstaen soo swaere ende dangereuse processen die hun ter causen van dijen worden aengedaen : baden daeromme die verthoonderen seer oodt-moedelijck, dat den voorschreven raede soude ghelieven, gheduerende dese troublen, te modereren ende dispenseren over die voorschreven solemni-teyten ende maniere van procederen, ende, dat doende, te verclaeren, dat den cheyns-heer oft rentheffer, midts voor d'eerste reyse ten gronde gheprocedeert hebbende om te comen tot betaelinghe van cheijnsen ende renten, ende doende 't gene in 't achtste artiekel van het voorschreven capittele is gheprescribeert, sal ghestaen; ende midts, in plaetse van den tweeden ende volghende daghementen ende wachten, doende die saecke ter rollen inne-stellen, ende aldaer versoeckende ende procederende ghelijck-men schuldich is te doen ten gronde, midts dat van elcke procedure aen den proprietaris, ende andere recht oft actie tot den grondt hebbende, diemen af-daeghen wilt, die conde ende wete sal ghedaen worden doende hen supplianten daerover depescheren behoorelijcke acte in forma daertoe dienende. Sijne Majesteyt, als hertoghe van Brabant, aenschouwe nemende op 'tgene voorschreven is, ende eerst daerop ghehoort hebbende d'officie fiscael van Brabant, heeft, over die voorschreven solemniteyten gherequi-reert in de proceduren ten gronde by de leste ghedecreteerde costumen der voorschreven stadt Loven, soo binnen die voorschreven stadt als vryheyt ende resort der selver, by provisie ende gheduerende desen tyt van oorloghe, ghedispenseert ende dispenseert by desen, te weten: dat in plaetse van de wachte ten gronde te houden van vyfthien tot vijfthien

p. 290

daeghen, den cheyns-heer oft rentier, in plaetse van ten gronde te compa-reren ende aldaer te blijven tot der sonnen onderganck, sal ghestaen midts,in plaetse van dijen, t'elcken van vijfthien tot vijfthien daghen plackende een billet op de kerck-dore van de parochie daeronder den pandt is ghele-ghen, daerby vercondicht sal worden dat 't selve dient voor d'eerste ofte tweede daeghinghe ten gronde, ende soo vervolghens, ende dat eenen ieghelijck daertoe sal worden ghedachvaert te compareren ter rolle, ende dit alles by provisie ende tot wederroepens. Ordonneerende dijen volghende allen ende eenen ieghelijcken die 't selve soude moghen aengaen, hen punctuelijcken daernaer te reguleren. Aldus ghedaen in den voorschreven raede, desen sevensten decembris duysent sesse hondert dry-en-veertich. Ende was gheseghelt met Sijne Majesteyts cleynen seghel daerop ghedruckt.

Onderteeckent LOYENS.

Ghepubliceert ter puyen van den stadt-huyse van Loven, den sesten novembris 1645, ten overstaen van joncker Pauwel de Rycke, meyer, joncker Jan van Pulle, substitut, ende Sr Henrick Leunckens, borghe-meesteren, joncker Antoen Frederick van Dielbeeck, heere van Attenhoven, joneker Franchois Daneels, schepenen. By my, pensionaris, ende was onderteeckent J. L'Hoste.

p. 292

II

Reglement provisioneel op het stuck van de procureurs geadmitteert by myne heeren die borgemeesteren, schepenen ende raedt der hooft-stadt Loven, om aldaer te mogen postuleren.

31 december 1735.

Myne heeren die meyer, borgemeesteren, schepenen ende raedt der hooft-stadt Loven, hebben, om te voorcomen d'abusen ende ongeregeltheden de welcke zyn voorvallende in de rechtvoorderinghe by faute van de procureurs voor hun postulerende, goet gevonden te statueren ende t'or-donneren dese naervolgende articulen. 1. In den eersten, dat gheene procureurs,en sullen worden geadmitteert, 't zy op den rolle, oft andere acten ende plaetsen, om als procureur voor de heeren borgemeesteren, schepenen, ofte raedt deser hooft-stadt, oock niet voor de weese-camer te postuleren, oft aldaer te doen ofte laeten doen eenighe acten oft functien van het ampt van procureur dependerende, ten zy dat de selve, eerst ende voor al, doen blycken dat sy ten effecte als voorschreven is by de heeren borgemeesteren, schepenen ende raedt daertoe behoorelyck zyn geadmitteert, ende van d'admissie sullen hebben doen blycken aen den heere pensionaris deser hooft-stadt, in effecte om daervan te worden geformeert eene liste. 2. Aen den welcken by behoorelycke acte sal moeten wesen gebleken, hoe dat soodanigh geadmitteerden procureur heeft geëffectueert gehadt den eedt daertoe by de heeren borgemeesteren, schepenen ende raedt geordonneert, luydende als volght " Ick N., gelove ende swere ten heylighen, dat ick de heeren borge-meesteren, schepenen ende raedt, ende hunne pensionarissen ende secre-tarissen, die wees-heeren, guldekenen, ende generalycken alle weerelyckerichteren binnen de stadt Loven synde, ende elcken van hun sal alle behoore-

(1) D'après un imprimé in-4°, ayant paru à Louvain, sans date, chez J.-F. Van Overbeke, imprimeur de la ville,et conservé à la Bibliothèque royale, fonds Van Hulthem, sous le no 14534.

p. 294

lyck respect, eere ende reverentie toe-dragen, ende alle de stadts rechten oft ordonnanties ende loffelycke costuymen voorstaen ende deffenderen, sonder t'impugneren ofte litigieus te maecken; ende dat ick in geene saecken dienen en sal, nochte [geene] aennemen die ick weten sal ongefondeert te syn; ende indien ick eenighe aengenomen hadde, meynende die redelyck ende gefondeert te wesen, ende ick daernaer die contrarie bevonde, dat ick in dien gevalle sulckdaenighe ongefondeerde saecken terstont sal laeten ende daervan renuntieren ende dat iek wel ende getrouwelyck mynen meester dienen sal, ende my laeten genoegen metten salaris by de lest voorgaende ordonnantie gestelt; ende dat ick, om myns selfs profyt, oft om myne weder-partye te prejudicieren, geene onbehoorelycke uytwegen ofte dilayen, noch oock eenige calomnieuse ende noodeloose versoecken doen en sal, noch geene conventie met partye maecken met paert oft deel te hebben in der saecken; ende voorts in 't generael my in 't exerceren van mynen staet soo draegen ende quyten als eenen goeden ende getrouwen procureur toebe-hoort. Alsoo moet my Godt helpen ende alle syne heyligen! "

3. Dat, om beter te consteren van admissie ende qualificatie van de occuperende procureurs, den selven schuldigh ende gehouden sal wesen op het beginsel van de acte, oft ander extract van den rolle, gelyck oock op de requeste dienende voor venue en cour, ende alle andere beginnende, soo wel als op de rescriptie te stellen zynen naem, op pene dat alle de schriften hiervoorens gespecificeert uytten rechte sullen worden gerejicieert.

4. D'welck oock gedaen wesende, sullen die procureurs gehouden zyn in alle saecken daerinne sy occuperen, soo wel oude als nieuwe toecomende saecken, binnen den tweeden, ofte ten lanxten den derden aencomenden termyn, te doen blycken, ende effectivelyck te furneren hunne procuratie, oock waer 't soo tegen-partye suclx niet en quaeme te versoecken; ende dat altoos by reële ende actuele exhibitie van soodanighe procuratie, 't zy by copye autenticque ofte extract, ten waere soodanighe procuratien zyn gepas-seert in actis ejusdem causae, als wanneer den procureur sal gestaen midts furnerende simpele copye geschreven by de handt van clercken van de camere.

5. Ende soo wanneer iemandt van de procureurs quaeme in faute te blyven van syne procuratie in vueghen als voorschreven is te furneren voor dat den derden loopenden rolle sal comen t'expireren, sal desen gebrecke-lycken procureur door die presidenten van den rolle datelyck ende sonder

p. 296

eenighe dissimulatie gecondemneert worden in de amende van vier-en-twintich stuyvers, promptelyck te furneren in handen van den boet-meester, voor ende aleer dat den selven in die saecke voorder sal moghen postuleren te bedeylen naer ouder gewoonte.

6. Om allen welck des te beter t'effectueren ende gaede te slaen, soo sal ieder clerck op den rolle, in het oproepen van de saecken, soo wel de nieuwe als oude, pertinentelyck aenteeckenen ende reflexie nemen op het furneren van de voorschreven procuratie ; ende soo dickwils als hy iemandt van de procureurs sal in faute vinden van den eersten, tweeden ofte derden termyn hunne procuratie niet hebbende gefurneert, sullen [sal dese] ipso facto de voorschreve pene incurreren, die welcke by den boet-meester sal worden geïnt, soo hiernaer sal worden geseyt.

7. Dat alle procureurs behoorelyck geadmitteert, ende comende op de respective rollen, om aldaer hunne saecken te vervoorderen, sullen gehouden wesen aldaer te compareren behoorelyck gekleet, soo wel als die clercken, sonder aen te hebben eenige nacht-robens nochte jaeckens; ende aen de heeren presidenten ende heere secretaris te draghen respect, ende voorts met alle gestichtigheyt ende stilte hunne saecken proponeren, ende die voorkomende debatten instrueren, sonder d'een ende d'ander [d'een d'ander] met eenighe heftighe woorden aen te spreken, ofte iet buyten propoost ende toegecomen, subject voor te houden, op pene van twelf stuyvers, te betaelen als vooren.

8. Dat de voorschreve procureurs t' allen genechten sullen gehouden wesen precieselyck te compareren ende hun te laeten vinden op den rolle voor den lesten clock-slagh van acht uren, van Paesschen tot Baemis. Ende van Baemis tot Paesschen ten negen ure. te weten, allen de gene de welcke hebben eenighe loopende saecken, andersints sal ieder reyse daervoor verbeuren twelf stuyvers, ende absent blyvende tot de klock respective acht oft negen ende een half uren, oft wel voor den heelen rolle, sal daervoor verbeuren vier-en-twintich stuyvers, ten zy by wettelycke oorsaeck by den boet- meester geadvoyeert, opdat daerdoor niemanden en worde geprejudicieert.

9. Verbiedende daeromme aen alle clercken van naer het houden van den voorschreven rolle in de respective camers a tergo te doen ofte laeten inne-schryven eenige termeynen ofte verbaelen, ten zy dat partye daertoe behoorelyck is gedaecht met gewoonelycken interval van tyde, ende dat

p. 298

daervan met wettige relaes is gebleken; alles op pene van nulliteyt van allen 't ghene contrarie sal komen gedaen te worden, ende daer beneffens alnoch twelf stuyvers voor ieder reyse te betaelen, als voor, sonder nochtans hieronder te begrypen de saecken waerinne dat peremptoire, met contrarie termynen als wel den ordinarisschen rolle) wordt geprocedeert.

10. Ende alsoo daeghelyckx by experientie wort bevonden, dat sommighe procureurs weynigh oft geen acht en nemen op hun geverbaliseerde, tot daertoe dat sy dickwils versoecken voldoeninghe: van eenighe appointementen ende nochtans selver in gebreken syn van te voldoen : soo wordt geordonneert, dat iederen procureur heysschende voldoeninghe oft ordonnantie, alwaer hy selver is in faute, daervoor sal verbeuren twelf stuyvers, te betaelen als voor.

11. Dat, om te voorkomen aen alle de altricatien ende incidenten, de welcke dickwils by de procureurs ende buyten propoost worden gemoveert, soo wordt mits desen geordonneert dat, naer het geven van eenighe ordonnantie, 't zy om te dienen van antwoorde, replicque, duplicque ende alsoo voorts, die procureurs den voortganck van de saceke niet en sullen mogen retarderen by het dienen van eenighe versoecken, sustineringe oft andere schrifturen, in conformiteyt van de ordonnantie van den hove daerover disponerende, immers niet sonder voorgaende permissie van de heeren schepenen ofte wethouderen.

12. Dat alle saecken komende ten rolle ende aldaer blyvende ventileren, sullen worden bedinght ende voorts geïnstrueert, te weten, tusschen binnen-partyen van acht tot acht daeghen, ende tusschen buyten-partyen van vierthien tot vierthien daeghen, ten waere by particuliere ordonnantie, 't zy van myne heeren, of wel van den souvereynen raede van Brabant anders waere geordonneert; in welcken gevalle punctuëlyck sal moeten worden achtervolght 't gene, naer voorgaende ordonnantie, ten opsichte van soodanighe procedure by myne heeren sal wesen geordonneert.

13. Dat in 't toekomende geene permissie van peremptoire procedure en sal geaccordeert worden, ten zy ten dien eynde ter ordinaire rolle sal gehouden worden een verbael, behelsende die redenen waeromme dese peremptoire procedure versocht wordt, den procureur van partye daertoe behoorelyck gedaeght zynde, met gewoonelycken interval van tyde, ende dat daervan aen de heeren presidenten van den rolle met wettigh relaes sal gebleken zyn.

p. 300

14. Verbiedende alvolgens wel expresselyck aen die procureurs van partyen hinc inde te consenteren in eenige peremptoire procedure, op pene van nulliteyt, dan, sal de selve door die heeren presidenten van den rolle moeten geaccordeert worden, oft, in cas van difficulteyt, daervan rapport gedaen worden in 't collegie van myne heeren.

15. Ende soo wanneer eenige procureurs souden komen te houden hunne verbaelen buyten die voorschreve gelimiteerde termynen, om alsoo die acten ende vacatien te vergrooten,sullen dese verbaelen alsdan in het taxaet van de costen by de heeren commissarissen worden geroyeert.

16. Item, dat aen geene procureurs eenige copyen en sullen worden aen-getaxeert, hoedanigh de selve souden mogen wesen, ten sy de selve aen de heeren commissarissen, staende over de taxatie, sullen gebleken wesen.

17. Ende alsoo aen de clercken is verboden eenige originele stucken te laeten volghen, soo sullen de procureurs moeten sorghe draegen dat hunne copyen sullen wesen correct, immers bequaem om d'advocaeten daeruyt te connen besoigneren ende in cas van manquement, sullen sy gehouden wesen de gebrekende ende incorrecte copyen behoorelyck te besorgen, op pene van twelf stuyvers; ende opdat desen articule des te beter soude konnen geobserveert worden, soo sullen die heeren secretarissen (aen de welcke, volgens den 5en articule van Syne Majesteyts reglement van den 17en july van den jaere 1666, is toegelaeten het aenstellen van hunne clercken ende het suspenderen oft deporteren van de selve, soo wanneer sy in eenige poincten hun ampt raeckende souden komen te misdoen) wel expresselyck verbieden eenige originele stucken van processen te laeten volghen, op wat pretext het soude moghen wesen, op pene van gesuspendeert te worden van hun ampt ten tyde van dry maenden voor d'eerste reyse, van een jaer voor de tweede, ende deportement voor de derde reyse.

18. Ende wat belanght eenige processen, de welcke voor desen souden moghen wesen aengestelt [ingestelt], in de welcke die procureurs souden moghen in faute gebleven syn van te besorgen die noodige copyen, soo wordt aen de selve geaccordeert den tydt van twee maenden, te beginnen naer de publicatie deser, om, onder behoorlycke recipisse, d'originele stucken te moghen lichten, ende binnen den selven tyde te besorgen hunne openstaende copyen.

19. Item, wordt geordonneert, dat alle procureurs sullen hebben precie-

p. 302

selyck inne te volghen die oude manieren ende reglement in het houden van hunne verbaelen; ende soo wanneer dat de selve eenighe verbaelen, oft andere altricatien souden komen te moveren, die welcke aen hunne meesters in het taxeren van de costen, 't zy over termynen oft camer-rechten, oft furnissement van acten ende authenticatien souden moghen worden geroyeert, dat alsdan desen procureur soodanighe onbehoorelycke termynen aen synen meester sal moeten goet doen, permitterende aen de selve meesters sonder eenighe rechts-voorderinge aen synen procureur in mindernisse van synen salaris te brengen in betaelinge.

20. Ende soo wanneer dat iemandt van de procureurs soude bevonden worden hiervan te maecken eene gewoonte, dat hy alsdan naer arbitragie van myne heeren, sal mogen gedeporteert, ofte wel ten minsten voor eenigen tydt gesuspendeert worden.

21. Ende soo wanneer soude mogen worden ondervonden dat, door collusie, conventie ofte negligentie van den procureur, synen meester soude komen te lyden ofte hebben geleden eenighe schaede, 't zy groot ofte kleyn, dat alsdan den procureur daervoor sal moeten innestaen; ende soo daenighe schaede niet hebbende gerepareert, en sal op den rolle niet mogen worden geadmitteert, in wat saecken het soude moghen wesen.

22. Wordt oock verboden aen de procureurs van, op pretext van pretentien tot laste van hunne meesters, t'onderhouden eenige penningen aen de selve gegeven om rapporten oft andere rechten te betaelen, gelyck oock eenige geschriften, bescheeden oft andere instrumenten, hunne meesters raeckende, op pene van tot reproductie ende restitutie van d'een ende d'ander reëlyck te mogen worden ge-executeert; ende sullen die procureurs van partyen hinc inde gehouden wesen by behoorelycke ordonnantie elckan-deren te praemen tot het innebrenghen der rapporten ende thoon-rechten, op pene van sesse guldens.

23. Dat oock geene procureurs en sullen mogen aenveerden te dienen de meesters van syne confreers in de selve saecken, ten zy hem blycke dat den anderen voldaen is ; ten waere hy van syne meesters wierde verleyd om groote fauten; ende soo wanneer iemandt van de procureurs niet precieselyck van syne meesters en quaeme voldaen te worden, dat aen den selven sal worden geaccordeert corte ende peremptoire procedure, om hun [syn] openstaende gebreck te moghen verhalen.

p. 304

24. De saecke wesende in staet van wysen, sullen die procureurs die gefurneerde acten, naer voorgaende behoorelycke quotisatie ende gestelden exhibitum van de stucken hinc inde, t' elcker reyse van de lecture by nieuwen inventaris onderteeckenen, aleer dat de saecke door den heere secretaris aen den rechter sal moghen overgedraegen worden.

25. Ende den eenen procureur daervan blyvende in faute, sal tot synen laste mogen versocht worden deffault, om binnen acht daghen de voorschreven acten te teeckenen; ende daervan alnoch blyvende in faute, sal de saecke des niettegenstaende door den heere secretaris aen den rechter overgedraegen worden, ende den procureur defaillant gecondemneert in eene amende van dry guldens, promptelyck te betaelen in handen als voor.

26. Ende voor soo veele als raeckt die processen communicatoir wesende gestelt in staet van wysen, 't zy op de duplieke, quadruplieque ofte sexduplieque, sullen de selve niet mogen overgedraeghen worden, ten eynde om daerop recht te doen, ten zy naer voorgaenden behoorelycken inventaris hinc inde geteeckent, oft daertoe behoorelyck vermaent zynde, met quotisatie niet alleenelyck van de schriftueren, maer oock van alle andere stucken tot de selve schriftueren gevoeght, ende dat soo dickwils als de saecke sal worden gerapporteert ; ende sullen die procureurs, van iederen inventaris te teeckenen, genieten naer grootte, volgens taxatie van den heere secretaris van de saecke.

27. Item, en sullen geene procureurs hun mogen vervoorderen van op eenige saecken lecture te versoecken oft te bekomen, ten zy door den heere secretaris onder den welcken de saecke is ventilerende, aen den welcken sy gehouden sullen wesen eerst ende voor al te stellen de processale stucken in syne handen, sonder andere, op pene van dry guldens, t'incurreren ende te betaelen als voor.

28. Item, sullen alle de consignatien van eenighe pampieren, bescheeden, documenten, quittantien, boecken, enz., gedaen worden in handen van den heere secretaris onder den welcken de saecke is ventilerende, ende. In syne absentie, in handen van eenen der clercken van de selve camere; welcken clerck sal gehouden wesen de selve geconsigneerde stucken instantelyck over te leveren in handen van den heere secretaris onder den welcken de saecke is ventilerende, om door hem bewaert te worden.

p. 306

29. Wordt oock verboden aen alle procureurs van aen malkanderen t'accorderen eenige prolongatien; ende soo wanneer iet sulckx soude komen te geschieden, sal den rechter partye wesende in gebreke houden voor versteken, in conformiteyt van de declaratie daerover gegeven by den souvereynen rade van Brabant.

30. Ende om de voorschreven procureurs over hunnen salaris [tot] pertinente involginge van 'tgene voorschreven is des te beter te loonen, soo sullen de selve daervoor genieten als volght

31. Ende namentlyck voor den termyn den. welcken sy voor de heeren borgemeesteren, schepenen ofte wees-camer sullen komen te houden, ’t zy den selven termyn groot is ofte kleyn, sullen profiteren de somme van sesse stuyvers, te weten voor den eersten termyn, ende op den ouden voet, vervolgens dry stuyvers.

32. Item, voor ieder bladt van hunne copyen behoorelijck geschreven ende conform de grosse, twee stuyvers.

33. Item, voor 't solliciteren van ieder appointement ofte ordonnantie in actis, sesse stuyvers.

34. Item, voor het informeren van den advocaet in de saecke besoignerende ende de saecke geïnstrueert wesende tot duplieque, twelf stuyvers.

35. Tot quadruplieque, daerinne begrepen de voorschreven twelf stuyvers, achtien stuyvers ; tot sexduplieque, daerinne begrepen de voorschreve achtien stuyvers, vier-en-twintigh stuyvers.

36. Ende wat belanght de processen communicatoir, sal den procureur, voor het presenteren, solliciteren ende lichten van ieder requeste ende schrifture, hebben negen stuyvers.

37. Ende opdat die procureurs souden konnen bekomen die noodighe appoinctementen in de processen communicatoir, soo sal eenen der heeren secretarissenpar tour, van acht tot acht daeghen, gehouden wesen daegelyckx te compareren ten synen comptoire, soo tot het apostilleren der schrifturen, teeckenen der brieven, goedenissen, inneschryven der vonnissen van deffauten, ende te doen andere voorvallende saecken van de dry comp-toiren, van thien tot elf uren voor middagh..

38. Dat in de respective dry schryf-camers sal worden gehouden een registere ofte boeck, alwaer sullen worden aengeteeckent alle requesten ende schrifturen de welcke ten comptoire sullen komen gedient te worden;

p. 308

tot welcken eynde de procureurs, haelende de appoinctementen van eenen der heeren secretarissen buyten de comptoiren, daervan door de clercken sullen hebben de registreringe te besorgen ten comptoire alwaer die komen gedient te worden, op pene van vier-en-twintigh stuyvers ende nulliteyt der appoinctementen, soo binnen als buyten de comptoiren gehaelt, ten zy daervan de enregistreringe zy gedaen ten comptoire daer sulckx behoort.

39. Eyndelyck, dat de procureurs sullen punctuëlyck achtervolgen die gepubliceerde ordonnantie, ten eynde dat [2] mits wordt voorgedraeghen dat dese stadts jurisdictie grootelyckx souden worden geïmputeert [3], doordien eenige saecken indifferentelyck souden konnen worden aengestelt voor het consistorie van den Horen alhier, oock de gene waervan aen hun geene de minste judicature is competerende, dat geene der voorschreve procureurs hun en sullen hebben te vervoorderen van in eenige saecken voor het voorschreve consistorie van den Horen te postuleren, sonder van het subject van dien eerst den heere pensionaris ofte iemandt van de heeren secretarissen behoorelyck t'informeren, op pene van absoluet deportement, van alsnu voor alsdan tot laste van den gebreckelyken gedecreteert.

40. Item, alsoo bevonden wordt in communicatoire saecken dat, op de venue en cour, promiscuè ende sonder eenigh onderscheydt wordt gehappeert appoinctement ad tres dies of kortere termynen, waerdoor seer dickwils gebeurt dat partye wordt achterhaelt ende den tydt benomen om haer bequaemelyck te informeren, soo is 't dat wy verbieden aen de procureurs eenighe appoinctementen ad tres dies ofte korteren termyn te versoecken, ende aen de heeren secretarissen de selve t'appoincteren ; maer sullen de requesten appoincteren op ordinairen cours ende termyn, ten zy by voorgaende rappport anders by myne heeren wordt gestatuëert, op pene van nulliteyt van alsulcken appoinctement.

41. Item, de procureurs daghelyckx in hun ampt bekort wordende, doordien verscheyde, geene procureurs zynde, hun bemoyen met het voorschreven ampt, onaengesien die magistraele resolutie ofte ordonnantie van den 17 july 1696, soo is 't dat wy, inhererende in de selve, anderwerff ordonneren ende statueren, dat voirtaen niemandt sich en sal hebben te .

p. 310

bemoyen met het procureurs ampt, ten zy alvoorens geadmitteert wesende by de selve myne heeren, op pene by de vooschreven ordonnantie gestatuëert van vyf-en-twintigh guldens, by ieder-een te verbeuren contrarie dese ostulerende. Ende opdat dese ordonnantie exactelyck worde achtervolght, interdiceren aen alle heeren secretarissen van in het toekomende eenige requesten oft schriften t'appoincteren dan de gene de welcke aen hun sullen, worden gepresenteert ende overgegeven by procureur behoorelyck by de voorschreven myne heeren geadmitteert ; soo luttel als sy, oft der selver clercken, sullen moghen inneschryven eenigh verbael, ten zy uyt den mont oft onder het dictamen van den procureur, oft oock in rechten moghen aennemen eenigh schrift, ten zy van ofte door procureur gepresenteert, ten waere dat het verbael alsoo inne te schryven, by procureur was onderteeckent, op pene van vyf-entwintigh guldens ten laste van ieder contraventeur, soo wel ten regarde van den aenbrenger van het schrift, als oock van den heere secretaris ofte clerck contrarie deser doende.

42. Ende alsoo ghedurighe inconvenientien zyn voorvallende door dien dat de clercken uyt de comptoiren zyn draeghende oft laeten draeghen de registers, sixternen ende rollen, soo wel als uyt het comptoir laeten volghen de originele processen ende stucken, als oock secrete schrifturen, gelyck oock door d'een ende d'ander, laeten af-haelen de boecken ende registers in hunne comptoiren berustende, waerdoor niet alleen partyen in hun particulier groot naerdeel en komen te lyden, ende den cours der saecke wordt weder-houden, maer oock het publieck daerby wordt geprejudicieert : soo is't dat myne voorschreve heeren, de heeren sectetarissen (wie, soo hiervorens, toekomt het aen ende af-stellen ende de correctie van hunne clercken) bevelen van daerinne te voorsien, op alsulcke penen als de selve sullen oordeelen te behooren, hun van alsnu voor alsdan tot het decretement authoriserende ; welcke pene oock sonder verdragh (ofte niet tegenstaende oppositie oft appel) sullen executabel wesen ipso facto interdicerende tot dien aen de procureurs eenighe geslote schrifturen, reflexien, deductien oft andere diergelycke, naer de lecture van saecken, in 't toekomende te lichten uyt de handen van de heeren secretarissen, als oock aen

p. 312

de selve heeren secretarissen de selve te laeten volghen aen de procureurs ofte partyen, op pene van sesse guldens; dan, sullen de selve blyven berusten onder den heere secretaris van de saecke, totter tydt ende wylen den tydt van appel oft reformatie sal wesen geëcouleert, oft het bygeleyt appel oft reformatiesal wesen verclaert desert, laetende de liberteyt aen de procureurs van de voornoemde schrifturen wederom te sluyten in preentie van den heere secretaris.

43. Verbiedende eensgelyckx aen de procureurs eenighe originele stucken van processen ten rolle loopende te lichten op pene van sesse guldens ipso facto t'incurreren ende te betaelen in handen als voor.

44. Voorders, alsoo tot onse kennis is gekomen, dat de comptoiren deser stadts secretaryen daeghelyckx worden gefrequenteert door alderhande ongequalificeerde persoonen, die door hunne presentie ende ongestichtigh geklap groot schandael ende desordre komen te veroorsaecken in de voorschreve comptoiren, ende daerdoor de heeren secretarissen ende clercken komen te turberen ende verstoiren in hunne functien ; als mede, dat ongequalificeerde persoonen aldaer komen inspectie te nemen ende te doorsnuffelen die rollen, vonnis-boecken ende protocollen: soo is't dat, om daerinne te voorsien, ende om in 't toekomende aen die voirschreven comptoiren te geven die gerequireerde ruste ende silentie, by dese wel expresselyck verboden wordt, dat niemandt in 't toekomende de voorschreven comptoiren en sal vermoghen te frequenteren, ten zy gequalificeerde persoonen, wesende van het magistraet, hunne heeren pensionarissen, secretarissen, die clercken, advocaeten, procureurs, stadts-boden, ende des heeren meyers dienaeren, om te geven ende te teeckenen die relaesen van hunne exploicten, ende andere persoonen, die in de selve comptoiren zyn hebbende proces, t zy om te geven die noodighe procuratie, oft om te sien naer den voortganck van 't selve proces, oft andere wettighe oorsaecken ; soo nochtans dat de selve aldaer niet langer en sullen vermoghen te blyven als hunne presentie nootsaeckelyck sal verheysschen, op pene van sesse guldens.

45. Ende opdat dit gestatuëerde des te beter soude konnen onderhouden worden, soo is 't dat by dese wordt geordonneert aen de clercken der voirschreven comptoiren, van altoos gesloten te houden de doren van de nieuwe portaelen oft af-schutsels, ten dien eynde aldaer gestelt, ende de selve doren niet te openen als voor de persoonen hiervorens uytgedruckt,

p. 314

ende aen niemandt inspectie te geven oft te laeten nemen van de rollen, vonnis-boecken ende protocollen, dan aen de gene de welcke zy sullen oordeelen de selve inspectie noodigh te hebben, op pene van suspensie van hunne functie, voor d'eerste reyse, voor den tydt by de heeren secretarissen te limiteren, ende van deportement der selve functie voor de tweede reyse, sonder verdragh oft simulatie.

46. Ende opdat desen reglemente des te beter worde achtervolght, soo sullen de penen hiervorens gestatuëert, door de heeren commissarissen van den rolle, sonder eenighe rechtsvoorderinghe, worden gedecreteert ende verclaert executoriael, appel ofte oppositie niet tegenstaende, ende worden gestelt in handen van den boet-meester ten dien eynde by myne heeren aen te stellen.

47. Item, zynde inne-gedrongen een irregulier gebruyck, dat de taxaeten van costen der processen, daerinne partye is gecondemneert, worden versocht voor andere rechters als daer de vonnissen zyn gewesen: soo wordt geordonneert dat de procureurs hun libel van costen sullen hebben te dienen ter rolle van den rechter alwaer het vonhis is uytgesproken, om aldaer voor commissarissen de selve costen te worden getaxeert, op pene van nulliteyt. Aldus geordonneert ende ghestatueert ter vergaederinghe magistrael der hooft-stadt Loven, aldaer ghehouden den 31 december 1735, my present raedt-pensionaris:

P. VAN DEN BROECK.

Publicatio facta loco et more solitis, door my raedt-pensionaris, hac 4 januarii 1736.

P. VAN DEN BROECK.

p. 316

III

Ordonnantie ende reglement over proceduren ende saecken voorkomende ter consistorie ende secretarye van de heeren guldekenen der hooft-stadt Loven [4].

3 juny 1684.

Die heeren meyer, borgemeesteren, schepenen ende raedt, beneffens die heeren guldekenen der stadt Loven, onderricht wesende van verscheyde abusen. de welcke dagelyckx komen voor-te-vallen in regardt van de proceduren ende andere saecken voorkomende ter consistorie ende secretarye van de voorschreven heeren guldekenen, hebben, om in alles te voorsien, goedtgevonden, by manier van reglement. uyt-te-geven dese naervolgende poincten:

1. In den eersten, dat een groot deel van de saecken komende voor die voorschreven guldekenen, wesende van seer kleyne consideratie, ende voor het meestendeel bestaende in kleyne sommen, soo dat het gericht ende die af-handelinge van de voorschreven saecken wel soude behooren gereguleert te worden naer den valeur van de selve, ende dien volgens alles ten minsten kost ende by forme van eene sommiere poursuite oft procedure: soo wordt by myne voorschreven heeren geordonneert, dat aleer by die voorschreven heeren van de dekanye sal worden engenomen eenige oppositie, de selve tusschen binnen-partyen hinc inde in persoon, ter gestelder ure sullen hebben te compareren voor die heeren president ofte commissarissen van den rolle, om over hun different gehoort, ende, soo het eenigsints mogelyck is, sommierelyck ende in 't minnelyck te worden vergeleken.

2. Ende in cas van geen accoordt, sullen alsdan partyen worden gerenvoyeert ten rolle, om aldaer over hunne retentien voorts te mogen procederen, volgens style ende practycke by het consistorie voor desen aengenomen ende geobserveert.

3. Ende om partyen te brengen ende oock te houden in hun devoir, van

p. 318

d'een ende d'ander ten eersten dagvaerde in persoon voor het consistorie te doen compareren, soo sal, in cas van geene comparitie, tot laste van den defailliant sonder eenigen uytstel geaccordeert worden deffault, ende tot profyte van dien aen den gedaegden, in cas den aenleggere absent bleve. oorlof van den hove, voor die instantie ende aen den aenleggere, in cas den gedaegden niet en compareert, provisionele adjudicatie van syne conclusie, soo wanneer dat de selve niet en komt t'excederen de weerde van thien guldens.

4. Ende in cas dat den heysch soude komen te surmonteren de voorschreven somme van thien guldens, soo sal tot laste des gedaegden geordonneert worden eene iterative personele comparitie binnen anderen te limiteren tyde, op pene van provisionele adjudicatie der gelleyschte somme.

5. Dat voortaen, naer personele comparitie, ende partyen gereguleert zynde ten rolle, aldaer sal worden geprocedeert met sommiere ende peremptoire termynen, te weten, soo wanneer den heysch soude komen te spruyten uyt schriftelycke obligatie, gegeven over saecken. waervan aen de voorschreven heeren guldekenen die judicature is competerende, ofte wel voor eene somme niet excederende die weerde van thien guldens.

6. Ende soo wanneer (naerdien partyen zyn gerenvoyeert ten rolle) de selve niet en quaemen te stellen procureur, om in hunnen naeme voorts te procederen, dat alsdan die voordere inthimatie oft communatie [5] sullen in 't geschrifte door den bode aen partyen defaillianten ten synen [hunnen] huyse geïnsinueert ende met de signature van den bode gelaeten worden, alles op pene van nulliteyt van allen 't gene daernaer soude komen te geschieden.

7. Dat den tydt van inthimatie oft communatie tot laste van partyen deffaillanten sal blyven ter discretie van den rechter, naer gelegentheydt van den tydt, heysch van de saecke ende gesteltenisse van partyen.

8. Wat nu belanght andere saecken oft pretentien niet komende uyt schriftelycke obligatien, ofte oock excederende de somme van thien guldens, sal men in het procederen observeren den ouden voet, behoudelyck dat oock ten opsichte van de selve blyft gerequireert die personele comparitie naer het eerste dagement.

9. Soo wanneer eenige buyten-partyen komen voor het consistorie gedaegt

p. 320

te worden, sal oock selver, in cas van oppositie, moeten compareren, oft wel tot het aenstellen van dese oppositie moeten senden [procureur], ende ten rolle doen blycken van syne schriftelycke commissie, sonder dat eenige procureurs, niet versien van soodanige commissie, tot de oppositie sullen worden geadmitteert, ende sal aen den aenleggere worden geaccordeert het voorder beschryf, met 't gene daeruyt moet volgen.

10. Ende in cas, by faute als voorschreven is, het voorder beschryf ende andere devoiren gedaen zynde, partye gedaegde alsdan soude alnoch willen komen in oppositie, dat de selve aen den deffailliant niet en sal worden toegestaen voor ende aleer dat sullen wesen betaelt die kosten met het voorschreven beschryf, ende naer datum van dien, tot den dagh van de oppositie, eenigsints veroorsaeckt, waervan aen den gebreckelycken sal worden gegeven specificatie, ten eynde, in cas van geene admissie, terstonds te worden geprocedeert tot de taxatie.

11. Ende alsoo verscheyde procureurs, oock directelyck tegens die Caroline van den jaere 1547, hebben gepresumeert ende alnoch dagelyckx hun niet en ontsien t'appelleren van vonnissen interlocutoir ten diffinitiven repa-rabel, om alsoo te ontgaen de judicature van de voorschreven heeren guldekenen, oft wel hunne partyen te doen verdrieten het vervolgh van hun recht:

12. Soo wordt mits desen wel expresselyck verboden, voortaen van eenige vonnissen interlocutoir ende ten diffinitiven reparabel, gegeven by die heeren guldekenen, te appelleren; ende en sullen die heeren van het magistraet aen soodanige appellatien niet defereren; maer verklaeren van als nu voor alsdan alle soodanige appellatien, te weten van vonnissen interlocutoir, ten diffinitiven reparabel, nul ende van onweerden.

13. Ende om versekert te wesen over die nature van den vonnisse a quo, sal partye eerst ende voor al moeten overgeven copye van den vonnisse, aleer dat de geïnterjecteerde appellatie by den rechter ad quem sal mogen aengenomen worden.

14. Item, soo wanneer van eenigh diffinitief vonnis sal komen geappelleert te worden, 't welck is slaende op pyne ende arbeydt, dat 't selve vonnis onder behoorelycke cautie, oock niettegenstaende de geïnterjecteerde appellatie, sal mogen ter executie gestelt worden.

15. Gelyck oock sullen mogen ter executie gestelt worden alle andere vonnissen diffinitief, oock niet tegenstaende appellatie, onder behoorelycke cautie, soo wanneer dat den emport van de selve vonnissen niet en komen [komt] te excederen de somme van twelf guldens, oock sonder regard te nemen over wat materie dese vonnissen zyn geslagen.

16. Ende in cas dat partye gecondemneerde, niet tegenstaende die gestelde cautie ende provisionelen voortgangh van den vonnisse, syne geïntendeerde appellatie alnoch soude willen vervolghen, soo sal hy sulckx gehouden zyn te doen binnen thien dagen naer die pronuntiatie ende kennisse van den vonnisse, te weten by inthimatie, als naer rechte ende practycke voor desen is geobserveert.

17. Maer voor alles sal den appellant schuldigh ende gehouden wesen te consigneren die geordonneerde pene van thien carolus guldens te verbeuren in cas van qualyck te hebben geappelleert, ende om alsdan de selve pene te worden geappliceert ter discretie van de dienende heeren, die welcke, by faute van de voorschreven consignatie, die aengestelde appellatie sullen mogen verklaren desert, die welcke oock ten effecte van dien by den superieuren rechter midts desen worden geauthoriseert.

18. Ende van soodanige gedecreteerde desertie en sal geene appellatie by den superieuren rechter aengenomen worden, maer condemneren, van alsnu voor alsdan, den procureur ofte partye appellant van soodanige desertie in eene pene van sesse guldens, voor d'eerste reyse, ende voor die tweede reyse ter arbitragie van den voorschreven guldekenen.

19. Ende daer beneffens sal het vonnis condemnatoir, waervan is geappelleert, by faute van consignatie der geordonneerde pene, altoos mogen ter executie gestelt worden, oock sonder eenige cautie daervoor te moeten stellen.

20. Blyvende niet te min den rechter a quo oock in syn geheel om partye gecondemneerde ende appellante met behoorelycke middelen te bedwingen tot de voorschreven consignatie, sonder daerover te moeten hebben eenigh voorder decreet, als wel dit tegenwoordigh reglement.

21. Ende opdat alles des te beter soude worden achtervolght, soo en sullen geene procureurs voor die decanye in het consistorie aldaer aengenomen worden, ten zy naer voorgaende permissie ende schriftelycke admissie, met prestatie van den eedt daertoe staende, waervan de selve sullen moeten doen blycken aleer eenige van hunne besoignien sullen aengeteeckent worden.

22. Gelyck als de selve, beneffens alle andere tegenwoordige procureurs. sullen doen den eedt in handen van den heeren, met 't overstaen van den secretaris, van dat sy die articulen van desen reglemente sullen doen ende helpen onderhouden.

23. Verbieden daeromme aen den voorschreven secretaris van voortaen eenige termynen, besoignien oft andere affairen in syne secretarye te doen ofte laeten aenteeckenen, 't zy door hem oft syne clercken, ten zy de selve worden gedicteert oft in 't geschrifte overgegeven by die procureurs, die welcke in der maniere als voorschreven zyn gequalificeert, ende daer beneffens hebben gedaen den eedt, als hiervorens staet geordonneert. Den ondergeschreven, oversien hebbende seker concept van den reglemente hem toegesonden ende behandight door den heere pensionaris Vander Vecken, ten eynde van myn advys, verclaert den inhoudt van den selven reglemente seer goed ende noodtsaeckelyck te hebben gevonden, ende datten selven in der vuegen ende manieren hierboven gestelt by myne heeren soude mogen aengenomen worden, ende oock gepubliceert ten effecte van observantie, salvo semper meliorijudicio. Actum, den 9 mey 1684.

Signatum GREG. CREMERS, 1684.

Aldus gedaen ende geresolveert op den 3 juny 1684, myne heeren op den eedt vergaedert wesende, my present, pensionaris.

Signatum A. F. VANDER VECKEN.

Publicatio facta hac 27 july 1684, coram jonckheer Van Spoelberch, die heeren borgemeesteren De Fusco en Vander Veken, jonckheer De Vroey en Sr Caels, schepenen. Aldus gepubliceert in het consistorie der heeren guldekenen, op den 15 decembris 1684, present Joren [jonckheeren] De Angilis, Gutschoven, Absolon, Sr De Vos, heer ende meester De Man, St. De Hertogh. My daerby zynde G. Verschrieck, decaniae secretarius.

p. 326

Republicatio facta loco et more solitis, door my raedt-pensionaris, ten overstaen van joncker Guilielmus-Franciscus De Vroey, meyer deser hooftstadt, joncker Joannes-Guilielmus De Coenen, substitut, d'heer Nicolaes Davidts, borgemeesteren, joncker Joannes-Laurentius De Vroey, Sr Michael Adriaens, schepenen ende commissarissen, desen 3 december 1745.

Signatum J.-D. VAN BUGGENHOUT.

Op heden den 4 december 1741, is dese bovenstaende ordonnantie anderwerf gepubliceert in het consistorie der heeren guldekenen, ten overstaen van joncker C. De Herckenrode, heere van Ten Daele, ende erfvoocht van Raetshoven, M'her. L.-F.-J. baron de Schore, joncker A.-E.-J. Van Spoelberch d'Eynhoudts, joncker J.-F.-J. De Pleines, heere van Terreits [ter Velts], J.-U.-L., Sr Guilielmus Vrancx, heer ende meester Gerardus Jooris, heer ende meester Ferdinandus-Henricus Liser: my daerby zynde P. Van Gobbelschroy, decanice secretarius.

p. 328

IV

Caroline van den jaere 1547, beroepen met den 11en articule van de voorgaende ordonnantie.

17 december 1547.

KAEREL, by der gratien Godts, roomsch keyser, altydt vermeerder ts'rycx, coninck van Germanien, van Castillien, van Leon, van Arragon, van Navarre. van Napels, van Cicillien, van Majorcque, van Sardaine, van den eylanden van Indiën, van der vaster eerden, der zee Occeane, aertshertoge van Oistenryck, hertoge van Bourgoignen, van Lotrycke, van Brabant, van Limborch, van Luxemborch, van Ghelre, grave van Vlaenderen, van Artois, van Bourgoingnien, palsgrave van Thirol, van Henegouwe, van Hollandt, van Zeelandt, van Ferrette, van Phitot, van Namen, prince van Swave, marcgrave des heylichs rycx, heere van Vrieslandt, van Salins, van Mechelen, van der stadt, steden ende landen van Utrecht, van Overyssel, van Groeningen, ende dominateur in Azien ende Affrycquen. Allen den genen die dese onse brieven sullen sien oft hooren lesen, salut. Alsoo sekere questien, geschillen ende differenten alreede waeren geresen, ende noch geschapen te gereysene ende op-te-stane tusschen onze beminde de borgemeesteren, schepenen ende raedt onser stadt van Loven, ter eenre, ende de dekenen ende andere van de laken-gulde der selver stadt, ter andere zyden, aengaende den vonnissen van den selven dekenen, pretenderende niet te wesen appellabele aen de borgemeesteren, schepenen ende raedt onser voorschreven stadt, oft dat emmers, in allen gevalle, de selve vonnissen souden behooren, nyet-tegenstaende der appellatien, ter executien gestelt ende gefurneert te worden onder cautie, als oock van meer andere heure differenten, ende alsoo, om de selve questien, differenten ende geschillen te verhuedene ende neder te leggene, sy, ter eenre ende andere syden hadden sommierlyck in handen van onse lieve ende getrouwe de cancelier ende lieden van onsen raede in Brabant, by den pensionaris der selver stadt, doen over-geven sekere geschriften, alsoo sy respective mainteneerden in deser saecke behoiren gedaen te worden, hen niet min

p. 330

refererende te beyde zyden totter discretie, moderatien ende ordonnantien van onsen voorschreven raede van Brabant, sonder forme van processe, ende dat dien naevolgende onse voorschreven cancellier hadde gecommitteert sekere commissarissen, om de voorschreven geschriften over-te-siene ende die voorschreven partyen met der minnen te accorderen, indien 't mogelyck waere, ofte andersints rapport te doene ; ende naer dien onse voorschreven commissarissen de voorschreven partyen ter eenre ende andere zyden in 't lange verbalyck hebben gehoort op ende aengaende heure voorschreven differenten, mitsgaeders de inconvenienten die sy ter eenre ende andere zyden hebben by-gebrocht ende geallegeert, soo hebben sy finalyck, by tusschen-spreken van den selven onsen commissarissen, gecondescendeert ende veraccordeert geweest, soo wel aengaende der instructien van den processen, als oock aengaende den keuren, breucken ende anderssints, in alsulcke poincten ende articulen als doen ter tydt in geschrifte gestelt ende gemodereert zyn geweest, behalven sekere swaricheden in den verbalen by den voorschreven commissarissen gehouden gementioneert, daeraf sy begeert hebben by de selve commissarissen in onsen voorschreven raede rapport gedaen te worden, om, dat gedaen, by onsen voorschreven raede op de selve swaricheden geappointeert te worden gelyck behoiren soude, verclaerende by de voirschreven partyen dat sy te vreden waeren hen te reguleren naer 't gene des by den selven onsen raede in desen soude worden geordineert doen te wetene dat, gesien ende gevisiteert in onsen voorschreven raede de voorschreven geschriften metten voorschreven verbalen, ende gehoirt 't rapport van den voirschreven commissarissen, wy, by manieren van provisien ende totter tydt toe anders by ons in desen sal zyn geordineert, hebben, by advise van onsen voorschreven cancellier ende raedslieden, geordineert ende gestatuëert, ordonderen ende statuëeren by desen onsen brieve, de poincten ende articulen hiernaer volgende, om die by elcken der voorschreven partyen geobserveert ende onderhouden te worden.

1. In den eersten, dat men van nu voirtane van egeenen vonnissen interlocutoir reparabel zynde in der diffinitiven van den dekenen ende andere van de voorschreven laecken-gulde, nu zynde oft toekomende, en sal mogen appelleren.

2. Ende aengaende den vonnissen interlocutoir nyet reparabele in der

p. 332

diffinitiven, ende oock diffinitive vonnissen, sal men daeraff mogen appelleren, ende die appellatien moeten prosequeren ende vervolgen voor borgemeesteren, schepenen ende raedt onser stadt van Loven, behoudelyck dat de condemnatien van pyne ende arbeydt sullen simpliciter, niet tegenstaende eenige appellatie, ter executie gestelt mogen worden, onder nochtans sufficiente cautie te stellene by den gene die 't vonnisse sal hebben gewonnen, voir ende aleer hy 't selve sal mogen doen ter executie stellen.

3. Ende als aengaende de condempnatien oft vonnissen procederende uyt andere saken dan van pyne ende arbeydt, 't zy van eenige contracten, obligatien, van kueren, penen, mulcten ende breucken, oft andersints, niet excederende de somme van twelf carolus guldens eens, sullen insgelycx onder cautie, als voere, ter executie gestelt mogen worden, ende nyet de vonnissen excederende de voorschreven somme van twelf carolus guldens.

4. Dat alle de voorschreven appellatien binnen thien daegen naer date van den voorschreven vonnissen sullen moeten geïnterjecteert worden, ende ten lancxsten binnen thien andere daegen daernaer, de voorschreven dekenen ende andere van de laken-gulde gedaegt, ende der partyen die 't vonnisse sal hebben gewonnen geïnthimeert, ende binnen andere thien daegen voirts geprosequeert ende vervolght (soo dat behoort).

5. Dat de appellatien, voor den dagh dienende, in materie van appellatien, ende aleer die van der voorschreven laken-gulde gehouden sullen wesen 't proces van appellatien over te brengen, sullen moeten namptiseren onder de voorschreven dekenen de somme van thien carolus guldens in plaetse van der penen van fol appel, om die, soo verre vercleert worde qualyck geappelleert te zyn, bekeert te worden alsoo die vier carolus guldens plagten bekeert te zyn, die men hier voirtyden in plaetse van der voorschreven penen plach te namptiseren, ende dit al op de pene van [dat] d'appellant sal vervallen van synder appellatien, indien nochtans hy machtigh is die voorschreven pene te namptiseren.

6. Item, dat in alle voorschreven saken van appellatien sal sommierlyck geprocedeert worden, soo dat ten eersten daege dienende de appellant sal moeten syn griefven met den munimenten daertoe dienende gereet hebben ende overgeven, oft andersints de selve grieven verbalyck proponeren, in gevalle hy geene by geschrifte en wilt overgeven, ende dit peremptoirlycken, op de pene van daeraff versteken te syn ende te blivene,

p. 334

ende dat partye adverse sal oorlof van den hove hebben, ende costen.

7. Dat insgelycx de geïnthimeerde, als de voorschreve grieven sullen over-gegeven of geproponeert zyn, sal binnen veerthien daegen daernaer ten lancxsten oock moeten overgeven oft allegeren syn redenen van justificatien van den voorschreven vonnisse, met den bescheede daermede hy hen behelpen wilt ende d'appellant wederomme binnen veerthien daegen daernaer repliceren ende de geïnthimeerde binnen andere veerthien daegen daernaer dupliceren, ende dit van selfs, al eest soe dat niet versocht en wordt, 't zy voor den raede oft op de camere daer de sake sal dienende zyn, ende alsoo oock peremptoirelyck ende op de pene van daeraff versteken te zyn ende te blivene ende ten dage van der duplyken sullen partyen in der saken sluyten ende recht begeren, oft, by gebreke van dien. sal de voorschreve sake voor gesloten gehouden worden, ende sullen de richters ad quos daerop recht mogen doen soo sy sullen bevinden behoorende.

8. Dat, als in de voorschreve sake sal gedupliceert wesen, soo sal die voorschreven appellant binnen acht daegen daernaer gehouden zyn. Te furneren alle die acten van den voorschreven processen van appellatien, ende sullen partyen binnen den selven tyde gehouden zyn te maecken ende teeckenen eenen gemeynen, oft elck eenen besunderen inventaris, op de pene van eenen carolus gulden; ende binnen acht daegen daernaer op dobbele pene by elcken defaillant te verbeuren, ende van dat de rechters recht sullen mogen doen op 't gene dat alsdan voor hun sal overgegeven zyn; te bekeeren de voorschreven pene pecuniaire : een derdendeel ten onsen behoef, een ander derdendeel tot behoef van den armen, ende het derden derdendeel tot behoef van onser voorschreven stadt van Loven.

9. Dat die voorschreven richters ad quos, tot voirderinge van der neiringen van der drapperien ende van partyen, sullen gehouden wesen de voorschreven processen van appellatien, gefurneert ende geïnstruëert wesende, als voeren te visiteren ende vonnisse daerinne wysene, het zy diffinityf oft interlocutoir, sulck als sy in huere conscientien sullen bevinden behoorende, binnen twee maenden tyts naer 't furnissement van de processen ende teeckenen van den inventaris sonder 't selve langer te mogen differeren, op de pene van devolutien aen onsen voorschreven rade van Brabant ; ende ingevalle sy de saken swaer oft lastigh bevinden, soo sullen sy daerinne mogen consuleren eenen oft twee meesters van rechte.

p. 336

1O. Ende soo verre eenige van den voorschreven richters ad quos, dekenen ende rechters geweest hebbende over de voorschreven processen in de eerste instantie, dat de selve van selfs hun sullen absenteren als de voorschreven processen sullen gevisiteert worden.

11. Dat de voorschreven richters, vindende de voorschreve processen, oft eenige van dien, niet gedisponeert om vonnissen diffinitiff daerinne te wysen sonder thoon daerinne te verhooren, sullen partyen tot hueren thoon admitteren, ende de selven partyen by hueren vonnisse eenen peremptoiren tydt ende thoondagh van alle dilatien daertoe prefigeren, het zy van twee, dry, oft ten allerlancxten vier weken, naer de exigentie ende gelegentheyt van der saecken, sonder meer thoondaegen den selven partyen te mogen accorderen.

12. Dat partyen die reprocheren sullen willen, sullen gehouden wesen binnen acht daegen naer d'expiratie van den voorschreven tyde van thoon, de selve reprochen te doen oft over te geven in geschrifte, ende acht daegen daernaer respective van salvatien, op de pene van daeraff versteken te zyn ende te bliven, als boven; ende ten dage dienende van salvatien, sullen partyen in der saken sluyten ende recht begeren, ende d'appellant binnen acht daegen daernaer furneren de nae-acten van den processe, ende partyen hueren inventaris maecken ende teeckenen, alles in der manieren ende op de pene als vooren geseght is ; ende sullen de voorschreven rechters ad quos oock gehouden zyn binnen twee maenden naer 't furnissement van den processe, 't selve te visiteren ende diffinitivelyk te beslichten, op pene van devolutie, als voore.

13. Ende als aengaende die kueren ende bruecken gestatueert op de politie ende welvaert van der drapperyen van der selver stadt, sullen de selve by de dekenen gadegeslagen, vervolght, gëeyscht, gewesen ende geappliceert worden naervolgende d'ordonnantien daerop gemaeckt ende d'oude maniere van doene, ende dit by voorgaenden advyse van twee schepenen, te weten van den oudsten van der hooger syden, ende van den schepenen van der guldebrueders der selver stadt, ofte, by gebreke van dien, van eenigen van den selven schepenen hun goetdunckende; des sullen de voorschreven dekenen van nu voirtane by de selver stadt ontslagen ende geïndemneert worden van den costen van den processen van appellatien ende reformatien aengaende den voorschreven kueren ende bruecken, opdat die

p. 338

voorschreven ordonnantie te bat mach onderhouden worden, ende de neringhe van der drapperyen mach prospereren ende geavanceert worden, sonder dat de voorschreven stadt sal gehouden zyn den voorschreven dekens eenigh tabbaerdt-laken jaerlyckx te geven, gelyck de selve dekens versocht hebben.

14. Dat in de voorschreve saken van kueren ende bruecken geen advocaten oft procureurs, om de partyen te dienen, en sullen voor de voorschreven dekenen worden geadmitteert, maer sal de partye in de selve sake moeten syns selfs woordt doen, ende sommierelyck procederen, sonder met schrifturen te mogen dienen, ten waere de richters de sake sulcx bevonden gedisponeert, dat sy partyen daertoe admitteren.

15. Ende van gelycken en sal men in saken tusschen partyen voortane niet mogen dienen noch procederen met schrifturen, ten zy by ordonnantie van den richters, als voere.

16. Ende als aengaende de costen van den maeltyden die gebueren op den schepenen-keusdagh ende op sinte Eloys dagh, hebben wy geordonneert ende ordonneren, by consente van den voorschreven partyen, dat de stadt sal betaelen de seven carolus guldene noch resterende van desen loopenden jaere, ende dat sy voor den toecomenden tyt sal, t'elcker reysen als de voorschreve twee maeltyden sullen gehouden worden, geven voor elcken persoon gewoonlyck zynde aldaer te compareren, ende personeel comparerende, oft by siecte oft andere wettige redenen geëxcuseert zynde, xij stuyvers; ende sullen voor persoonen daer gewoonelyck zynde te compareren gehouden worden: die guldebruederen, die meyere onser voorschreven stadt, met eenen gesworen clerck van der stadt ende den clerck van der lakenhalle. Ontbieden daeromme ende bevelen onsen voorschreven cancellier ende lieden van onsen voorschreven raede geordonneert in Brabant, onsen voorschreven meyere, borgemeesteren, schepenen ende raedt onser voorschreven stadt van Lovene, den voorschreven dekens ende andere van de voorschreven laken-gulde, nu ende naemaels wesende, ende allen anderen onsen justicieren, officieren ende dieneren, dien 't selve eenighsints aengaen sal mogen, dat sy ende een iegelyck van hen dese onse tegenwoordige ordonnantie ende statuyt, ende alle de poincten ende articulen daerinne begrepen, naer huere forme ende teneur, in der vuegen ende manieren

p. 340

boven verhaelt, scherpelyck ende onverbrekelyck onderhouden ende observeren, oft doen onderhouden ende observeren, procederende ende doende procederen tegen de overtreders der selver by executie van den voor-schreven penen, alles sonder port, faveur oft dissimulatie, ende nyettegenstaende oppositie oft appellatie gedaen oft te doene ter contrarien. Ende ten eynde dat alle de voorschreven poincten ende articulen te bat mogen onderhouden worden, soo willen wy ende ordonneren, dat dese tegenwoordige op eenen genechtdagh in de consistorie van der voorschreven laken-gulde sullen worden openbaerlyck gelesen ende gepubliceert, ende aldaer geregistreert, ten eynde dat een iegelyck, voor soo vele als ’t hem aengaet, hem daernaer mach weten te reguleren ; want ons alsoo gelieft. Ende des t'oirconden hebben wy onsen segel hieraen doen hangen. Gegeven in onse stadt van Brussele, seventhien daegen in decembri in 't jaer Ons Heeren duysent vyff hondert seven-en-veertigh, van onsen keyserrycke 't xxvlije, ende van onsen rycken van Castillien ende anderen 't xxxije. Aldus onderschreven, by den keyser in synen rade, ende geteeckent A. BOUDEWYNS. Onder stont Gecollationneert ende bevonden accorderende metten originelen openen besegelden brieven ende ordonnantien, by my, ende was onderteeckent BOUDEWYNS. Onder op den voet stont : Dese voorschreven ordonnantie is in der consistorie gepubliceert, ter presentien Peeter Moens, lieutenant ’s meyers van Loven, Jan Vander Tommen, Jans Schoorbroot, Jans Van Ermeghem, Adriaens Vander Heyden, ende Adriaens Van Diependale, dekenen van der lakenhalle, elff daegen in januario anno xve seven-en-veertigh, stilo Brabantiae 1548 n. st.], by my der voorschreven dekenen gesworen clerck, ende was onderteeckent NYS.

p. 342

V

TEXTE.	TRADUCTION.
Extract uyt den chartre-boeck der stadt Loven, gequoteert litt. A, tom. I, berustende ten comptoire der heeren pensionarissen der stadt Loven, alwaer, folio 170 tot 174 verso inclus, staet het volgende[6]:	Extrait du registre aux chartes de la ville de Louvain, coté litt. A, tome I, reposant au comptoir des sieurs pensionnaires de la ville de Louvain, où se trouve, folio 170 à 474 verso inclusivement, ce qui suit:
APPELLATIEN N° 47.	APPELLATIONS N° 47.
Steden, vryheden ende prochien appellerende aen wethouderen van Loven, ordine alphabetico aengeteeckent[7]:	Villes, franchises et paroisses ap- pelant au magistrat de Louvain, annotées ordine alphabetico
Abolens	Abolens.
Aerschot.	Aerschot.
Aertrode.	Attenrode.
Aguines.	Aguines.
Argennes.	Archennes (près de Wavre).
Argenteau.	Argenteau.
Attenhoven.	Attenhoven.
Avernas.	Avernas.
Avernas le Boudewin.	Avernas-le Bauduin.
Autgaerden.	Autgaerden.
Autreglise.	Autre-Église.

p. 343

TEXTE.	TRADUCTION.
Baken-bosch, lathen van Ste-Gu-dule, onder Terhulpen.	Bakenbosch, tenanciers de Sainte- Gudule, sous La Hulpe.
Bautersem, tusschen Loven endeThienen.	Bautersem, entre Louvain et Tirle-mont.
Bautersem onder Duysborgh.	Bautersem sous Duysbourg.
Beaurieu onder Court-St-Estien.	Beaurieux sous Court-Saint-Étienne.
Beaumeye (?).	Beaumeye.
Beckevoort.	Becquevoort.
Beken, lathen tot Sichem.	Beken, tenanciers à Sichem.
Bertenchamps.	Bertinchamps.
Bertrée.	Bertrée.
Betecum.	Betecom.
Bie oft Bye.	Biez.
Bierbeeck.	Bierbeeck.
Bierges.	Bierges.
Blanden, lathen van Parck.	Blanden, tenanciers de Perck.
Blamont.	Blamont.
* Bodegem (Beughem).	* Bodeghem.
Bommale.	Bomal.
Bommelette.	Bomelette.
Borcht, vryheyt onder Grimbergen.	Borcht, franchise sous Grimberghen.
Bossuyt.	Bossut.
Bosth.	Bost.
Boulers.	Bonlez.
Boulers dessous.	Bonlez-dessous-Train.
Boulers de sur Train.	Bonlez-dessus-Train.
Bourdaux.	Bordeau (à Bousval).
Bourgeois.	Bourgeois (à Rixensart.)
Bourseval.	Bousval.
Bourseval de la Baillerie.	Bousval de la Baillerie.
Brempt onder Wetterbeek.	Brempt sous Weterbeek.
Caggevinne-Lovens.	Caggevinne-Louvain.
Champeau.	Champles (à Bierges).
Chantrain.	Chantraine.
Chapelle.	Cappellen.

p. 344

TEXTE.	TRADUCTION.
Chapelle St-Lambert.	Chapelle-Saint-Lambert.
Chapelle St-Laurent.	Chapelle-Saint-Laurent.
Chastillon tot Willerou.	Châtillon à Villeraux.
Chaumont, 9 junii 1705, in 2a.	Chaumont.
Chaustre Dame à Lierne.	Chastre-Dame-Alerne.
Chaustre le Boul.	Chastre-le-Boule.
Corbaix.	Corbais.
Corbeeck.	Corbeek.
Corbeeck over Loo.	Corbeek-Loo.
Corbeeck over Loo, lathen van den H.-Geest tot Loven.	Corbeek-Loo, tenanciers du Saint-Esprit à Louvain.
Corbeeck over Loo, lathen van Udecom.	Corbeek-Loo, tenanciers d'Udekem.
Corbeeck over Deyl.	Corbeek-Dyle.
Cortelke.	Cortelke.
Couroy.	Corroy.
Couroy le Chasteau.	Corroy-le-Château.
Couroy Chastre le Boul.	Corroy-Chastre-le-Boule.
Couroy le Grand.	Corroy-le-Grand.
Court St. André.	Court-Saint-André.
Court St. Estienne.	Court-Saint-Etienne.
Court St. Pierre onder Fraisne.	Court-Saint-Pierre sous Frasnes.
Crasavernas.	Cras-Avernas.
Croix à Lens.	Croix à Lens.
Croiselin St. Remy.	Croix à Lens-Saint-Rémy.
Delpierre.	La Pierre.
Delpuche.	Delpuche.
Dion le Mont.	Dion-le-Mont.
Dion le Vaulx.	Dion-le-Val.
Doigny.	Doigny.
Dengelberge, lathen.	Dongelberg, tenanciers.
Donglebert.	Dongelberg.
Dormael.	Dormael.
Dorne.	Dorn.
Douceau.	Doiceau.

p. 345

TEXTE.	TRADUCTION.
Du Sart.	Du Sart.
Dutsel.	Dutzel.
* Duysborch.	* Duysbourg.
Erchennnes.	Archennes.
Esemaele.	Esemael.
* Everberge, 's hertogs mannen.	* Everbergh, hommes de fief du duc.
Everberge, laten van Gempe.	Everbergh, tenanciers de Gempe.
Fonteniz.	Fontignies.
Fosse tot Aguines.	Fosses à Enines.
Fosse tot Hedainge.	Fosses à Hédenge.
Fosse tot Offuz.	Fosses à Offus.
Foux.	Folx.
Fraisne.	Frasnes.
Franchemont.	Franchimont.
Gaesbeke.	Gaesbeek.
Geelrode.	Gelrode.
Geest St. Jean.	Geest-Saint-Jean.
Geest St. Martin.	Geest-Sainte-Marie.
Geest St. Remy.	Geest-Saint-Rémy.
Ge-Gerompont.	Geest-Gérompont.
Geldenaecken.	Jodoigne.
Gembloux.	Gembloux.
Genappe.	Genappe.
Genappin.	Gempioul à Vieux-Genappe.
Gentinnes.	Gentinnes.
Geniville.	Genval.
Gery.	Géry (Saint-).
Gestial, schepenen van Ardennes.	Gesteau à Mont-Saint-André.
Gete.	Jauche.
Glabbeeck.	Glabais.
Glimes.	Glimes.
Goidtsenhoven.	Gossoncourt.
Gollar.	Gollar (à Noduwez).
Gosly.	Gosly.
Gottechiennes.	Gottechain.
Coutumes de Brabant. Quartiers de Louvain et de Tirlemont. 44

p. 346

TEXTE.	TRADUCTION.
Gousselié.	Gosselies.
Grand Hallet.	Grand-Hallet.
Grandlé.	Grand-Leez.
Grand Rosiere.	Grand-Rosières.
Grez.	Grez(-Doiceau).
St. Guibert.	Mont-Saint-Guibert.
Haegen oft Terhaegen.	Haegen ou Ter Haegen.
Haelen.	Haelen.
Hallet le Grand.	Grand-Hallet.
Hallet le Petit.	Petit-Hallet.
Hamme.	Hamme.
Hamteau	Hampteau
Hannut.	Hannut.
Happimont.	Happimont.
Hastiers.	Hastière.
Hout Heverlé.	Vieux-Heverlé.
Hauwaert.	Hauwaert.
Hedainge.	Hédenge.
Herent.	Hérent.
Herent, lathen van Sichem.	Hérent, tenanciers de Sichem.
Herent, lathen van Vlierbeecq.	Hérent, tenanciers de Vlierbeek.
Heverlé.	Heverlé.
Heylissem.	Heylissem.
Heylissem tot Hamteau.	Heylissem à Hampteau.
Heylissem tot Mares.	Heylissem à Marêt.
Hocxem.	Hoxem.
Hoegaerden, lathen.	Hougaerde, tenanciers.
Holede.	Hoeleden.
Holles.	Hollers.
Holsbeke.	Holsbeek.
Holsbeke, lathen van Attenhoven.	Holsbeek, tenanciers d'Attenhoven.
Horst, onder Hauwaert.	Horst sous Hauwaert.
Hottemont, V. Maloigne ende Perwez.	Hottemont, V. Malonne et Per-wez.
Huffel, V. Vlierbeeck.	Huffel, V. Vlierbeek.

p. 347

TEXTE.	TRADUCTION.
* Huldenberge.	* Huldenbergh.
Hulpen.	La Hulpe.
Jandrain.	Jandrain.
Jandrain le Grand.	Jandrain-le-Grand.
Jandrain le Heureux.	Jandrain-Lheureux.
Jandrenoulle.	Jandrenouille.
Jauche.	Jauche.
Jauchelette.	Jauchelette.
Jean Geest.	Saint-Jean-Geest.
Jenneville.	Jenneville.
Jentinnes.	Gentinnes.
Incourt.	Incourt.
Jodoigne.	Jodoigne.
Jodoigne la Souveraine.	Jodoigne-Souveraine.
Kerckom.	Kerckom.
Kersbeke.	Kersbeek.
Kiesecom.	Kieseghem.
Kaveven (?).	Kaveven (?).
Laenen.	Lasne.
Laer.	Laer.
Laige tot St-Paul.	Laige à Saint-Paul.
La Court St-Lambert.	La-Court-Saint-Lambert.
Lamotte.	Lamotte.
Landen.	Landen.
Langdorp.	Langdorp.
Langendael, lathen.	Langendael, tenanciers.
Lathuy.	Lathuy.
* Leeffdael.	* Leefdael.
Lens St-Remy.	Lens-Saint-Rémy.
Lens Sint-Remi, lathen St-Servais.	Lens-Saint-Rémy, tenanciers de Saint-Servais.
Lerinnes.	Lérinnes.
Lespinne, lathen.	Hespon, tenanciers.
Leyssens oft Linsaint.	Lincent.
Libersart.	Libersart.

p. 348

TEXTE	TRADUCTION.
Lichemere.	Linsmeau (?).
Limelette.	Limelette.
Linchain.	Lincent.
Linden.	Linden.
Linden, lathen ab Angelis (?).	Linden, tenanciers.
Lingue.	Lingue.
Linie.	Ligny.
Linchemeaux.	Linsmeau.
Lionsart.	Lionsart.
Lissemeel.	Linsmeau.
Lonchamp.	Longchamps.
Longeville.	Longueville.
Loonbeeck.	Loonbeek.
Loppigny.	Loupoigne.
Lovenjoel.	Lovenjoul.
Lubbeeck.	Lubbeek.
Lummen.	Lummen.
Maestricht, schepenen van St-Ser-vais.	Maestricht, échevins de Saint-Ser-vais.
Maleve.	Malèves.
Malise soubs Orbaix.	Malise sous Orbais.
Mallonaer. V. Ottomont.	Malonne, V. Hottomont.
Marez, V. Heylissem.	Marêt. V. Heylissem.
Marie-Geest, V. Fonteniz.	Geest-Saint-Marie, V. Fonteny.
Marilles.	Marilles.
Masu le Petit.	Manil-le-Petit (ou Petit-Manil).
Meensel.	Meensel.
Meerbeke.	Meerbeek.
* Meerbeke by Everberge.	* Meerbeek près Everbergh.
Meerhout, 't cappitel van Lier.	Meerhout, chapitre de Lierre.
Meerhout.	Meerhout.
Meldert.	Meldert.
Meldert, lathen van Ste-Bernaert.	Meldert, tenanciers de Saint-Ber-nard.
Mellain.	Melain.

p. 349

TEXTE.	TRADUCTION.
Mellerie	Mellery.
* Merchtem, binnen ende buyten.	* Merchten, intérieur et extérieur [8]
Mere, lathen onder Goidtsnove.	Meer,tenanciers sous Gossoncourt.
Mille.	Mille.
Minderschot tot Nil St-Martin.	Minderschot à Nil-Saint-Martin.
Miscom.	Miscom.
Molenbeke.	Molenbeek.
Moncheau, V. Suerbemden.	Monceau, V. Suerbemden.
Mont à Jauce.	Mont-à-Jauche.
Mont à Perwez.	Mont-à-Perwez.
Mont St. André.	Mont-Saint-André.
Mont St. Estien.	Mont-Saint-Etienne.
Mont St. Guibert.	Mont-Saint-Guibert.
Mont St. Hubert.	Mont-Saint-Hubert.
Mosty.	Mousty.
Mosty sur le Thi.	Mousty-sur-le-Thy.
Motte.	Motte.
De la Motte à Bourdeaux.	La Motte à Bordeau.
Delmotte onder Bousseval.	La Motte sous Bousval.
Moucheron.	Moxheron.
Naurode.	Nieuw-Rhode.
Neder-Blanden.	Neder-Blanden.
Neder-Heylissem.	Neder-Heylissem.
Neder-Winge.	Neder-Winghe.
Neer-Linther.	Neer-Linter.
Neer-Yssche.	Neer-Yssche.
Nieuwen-Capelle.	Cappellen.
Nieurode.	Nieuw-Rhode.
Nil, schepenen des prelaets.	Nil, échevins de l'abbé.
Nil-Pireux.	Nil-Pierreux.
Nil-St-Martin.	Nil-Saint-Martin.

p. 350

TEXTE .	TRADUCTION.
Nil-St-Vincent.	Nil-Saint-Vincent.
Nodebaix oft Nogenbeke.	Nodebais.
Nodrainge.	Nodrange.
Noduwez.	Noduwez.
Offus, V. Fouvelain jugeant à Offus.	Offus, V. Fouvelain jugeant à Offus.
Oigny.	Oignies.
Orbais St Géry.	Orbais-Saint-Géry.
Op-Blanden.	Op-Blanden.
Op-Geldenaecken, V. Ste Peeters aldaer.	Jodoigne -Souveraine, V. Saint-Pierre, ibidem.
Op-Heylissem.	Op-Heylissem.
Op-Linther.	Op-Linter.
Opprebais.	Opprebais.
Opvelp.	Opvelp.
Orp-le-Grand.	Orp-le-Grand.
Orp-le-Petit.	Orp-le-Petit.
Ottenborch.	Ottenbourg.
Over-Heylissem.	Over-Heylissem.
Over-Winde.	Over-Winden.
Over-Winge.	Over-Winden.
Over-Winge, schepenen van 't capittel van St. Denys tot Luyck.	Over-Winden, échevins du chapitre de Saint-Denis à Liége.
* Over-Yssche.	* Isque [9].
Papenpoye, lathen.	Pipenpoy, tenanciers.
Parch, lathen tot Vinckenbossch.	Parck, tenanciers à Vinkenbosch.
Sinte-Peeters-Rode.	Rhode-Saint-Pierre.
Pellaines.	Pellaines.
Pellenberch.	Pellenberg.
Perwez.	Perwez.

p. 351

TEXTE.	TRADUCTION.
Petit-Hallet.	Petit-Hallet.
Petit-Lez.	Petit-Leez.
Petit-Manis.	Petit-Manil.
Petit-Roger.	Petit-Rosière.
Del Pierre.	La Pierre.
Pietrebais.	Piétrebais.
Pinchet.	Pinchet.
Pitrain.	Piétrain.
Pitrain, la Court de Quatrappe.	Piétrain, cour de Quarebbe ou Querbs.
Pitsenbourg,lathen tot Hoegaer-den.	Pitsenbourg, tenanciers à Hougaer-den.
Pulle, lathen.	Pulle, tenanciers.
Putte.	Putte.
Quarabbe.	Quarebbe.
Quatrappe, V. Pitrain.	Quarebbe, V. Piétrain.
Raedtshoven.	Racour.
Ramé onder Noduwez.	La Ramée sous Noduwez.
Rameliers.	Ramillies.
Ransart.	Ransart.
Rens tot Pieterbais.	Reves à Piétrebais.
Reves.	Rèves.
Rillart, lathen van Schoonhoven.	Rillaer, tenanciers de schoonhoven.
Item, lathen van Ste-Peeters.	Rillaer, tenanciers de Saint Pierre.
Rixensart.	Rixensart.
Rode Ste-Peeters.	Rhode-Saint-Pierre.
Rogier-Essche.	Rosières a Isque (?).
Rosier Censiform.	Rosières-Censiforme (?).
Rosier Notre-Dame, V. Waulstiers.	Rosières-Notre-Dame, V. Hastière.
Rotselaer.	Rotselaer.
Rotselaer, lathen onder Everberge.	Rotselaer, tenanciers sous Everberg.
Rouxmiroir.	Rouxmiroir.
Sart.	Sart.
Sart Ste-Barbe.	Sart-Sainte-Barbe.
Sart Dame ailleur.	Sart-Dame-Avelines.

p. 352

TEXTE.	TRADUCTION.
Sart Messire Guilleaume.	Sart-Messire-Guillaume.
Sart à Mont Sint-Guilleaume.	Sart à Mont Saint-Guillaume.
Sart au Moulin.	Sart-au-Moulin.
Sart by Walhain.	Sart-lez-Walhain.
Schaetbroeck onder Overyssche.	Schaetbroek sous Isque.
Scherpenheuvel.	Montaigu.
Schoonderbuecken, lathen van Be-ringen .	Schoonderbuken, tenanciers de Beringen.
Schoonebroeck onder Sichem, la-then van Parch.	Schoonbroek sous Sichem, tenan-ciers de Parck.
Schubbeeck.	Schubbeeck.
Selleck.	Zelck.
Sichem.	Sichem.
Sichem, capittel St-Truyen.	Sichem, chapitre de Saint-Trond.
Sluys.	Ecluse.
Smeyersberge onder Huldenberge.	Smeysberg sous Huldenberg.
Soler.	Soler (Hollers).
Sombreff.	Sombreffe.
Stockem tot Overyssche.	Stockem à Isque.
Stockoye.	Stockroye.
Suerbemden.	Suerbemde.
St-Achtenrode.	Rhode-Sainte-Agathe.
St-Andries.	Saint-André.
St-Deny tot Over-Winde.	Saint-Denis à Over-Winden.
St-Folien tot Offus.	Saint-Pholien à Offus.
St-Geertruyden-Landen.	Landen-Sainte-Gertrude.
St-Gery.	Saint-Géry.
St-Jean.	Saint-Jean.
St-Jean-Geest.	Geest-Saint-Jean.
St-Jan Evangeliste, V. Raedts-hoven.	Saint-Jean l'Evangeliste, V. Ra-cour.
St-Joris a Noduwez.	Saint-George à Noduwez.
St-Lambert à Libersart.	Saint-Lambert à Libersart.
St-Laurent tot Avernas lez-Bau-dewin.	Saint-Laurent à Avernas- le- Bau-duin.

p. 353

TEXTE.	TRADUCTION.
St-Laurent tot Crasavernas.	Saint-Laurent à Cras-Avernas.
St-Laurent tot Gelde.	Saint-Laurent à Gelde (?).
St-Laurent tot Incourt.	Saint-Laurent à Incourt.
Ste-Marie by Perwez.	Sainte-Marie près Perwez.
St-Martin.	Saint-Martin.
St-Paul by Walhain.	Saint-Paul près Walhain.
Ste-Peeters Rode.	Rhode-Saint-Pierre.
[Sint-Peeters-Leeuw.]	[Leeuw-Saint-Pierre][10] .
St-Pierre.	Saint-Pierre.
St-Pierre tot Couroys le Grand.	Saint-Pierre a Corroy-le-Grand.
St Pierre tot Fraisne.	Saint-Pierre a Frasnes.
St-Pierre tot Op-Geldenaecken.	Saint-Pierre a Jodoigne souveraine.
St-Remy.	Saint-Remy.
St-Remy-Geest.	Saint-Remy-Geest.
St-Servais tot Croy à Lens.	Saint-Servais à Lens.
Terhaegen, lathen van Haegen tot Wersbeke.	Terhaegen, tenanciers de Haegen à Wersbeke.
Terhulpen, V. Hulpen.	Terhulpen, V. La Hulpe.
* Tervueren.	* Tervueren[11] .
Thienen.	Tirlemont.
Thierne à Villeers le Ville.	Thierne à Villers-la-Ville.
Thildonck.	Thildonck.
Thilly.	Tilly.
Thilt.	Thielt.
Torbejoul en Glimes.	Thorembizoul et Glimes.
Torembais.	Thorembais.
Torenbais lez Begines.	Thorembais-les-Béguines.
Torenbais lez St-Trond.	Thorembais-Saint-Trond.
Tour.	Tour.
Tourinnes.	Tourinnes.
Tourinnes lez Ourdons.	Tourinnes-les-Ourdons.

p. 354

TEXTE.	TRADUCTION.
Tuerenhout.	Turnhout.
Vaelbeeck.	Vaelbeek.
Velp.	Velp.
Op-Velp.	Op-Velp.
Velp by Haelen.	Velp près Haelen.
Vieusart.	Vieux-Sart.
Velthem.	Velthem.
Velthem Eygen-Hove.	Velthem-Eygenhoven.
Viller le Hannut.	Villers-lez-Hannut.
Villers.	Villers.
Villers tot Noduwez.	Villers à Noduwez.
Villers-Perwez.	Villers-Perwez.
Villers le Poplier van 't hof van St-Truyen.	Villers le Peuplier; cour de Saint-Trond.
Villers, schepenen des abts tot Dyon.	Villers, échevins de l'abbé à Dyon.
Villery.	Villeroux.
Vinckenbossch.	Vinkenbosch.
Vlierbeeck.	Vlierbeek.
Vlierbeeck, laten tot Huffel.	Vlierbeek, tenanciers à Huffel.
Vorst.	Forêt.
Voscapelle.	Voskapel.
[Vossem].	[Vossem][12].
Vueren.	Tervueren,
Waenrode.	Waenrode.
Walhain.	Walhain.
Wasemont.	Waesmont.
Wasemont St-Lambert.	Waesmont Saint-Lambert.
Wastain.	Wastines.
Wavre.	Wavre.
Bas-Wavre.	Basse-Wavre.
Webbecom.	Webbecom.

p. 355

TEXTE.	TRADUCTION
Weert St-Joris.	Weert-Saint-Georges.
Werchter.	Werchter.
Wersbeke.	Wersbeek.
Wertsingen tot Neder-Heylissem.	Wetsingen a Neer-Heylissem.
Wesemael.	Wesemael.
Weser, wysende tot Grand Rosier Notre Dame.	Weser, jugeant a Grand-Rosière Notre-Dame.
Wesetten, V. Outgaerden.	Wesetten, V. Autgaerden.
Wespelaer, laten t hof van Wespe-laer onder Everberge.	Wespelaer, tenanciers de Wespe-laer sous Everberg.
Wevere.	Wever.
Weys.	Wez.
Wilsele.	Wilsele.
Winge St-Joris.	Winghe-Saint-Georges.
Winxele.	Winxele.
Winxele, lathen.	Winxele, tenanciers.
Leegerstaet Dese gecollationeert tegens d'acten ende extracten van de appellatien der schyf-kameren der stadt Loven, overgebrocht ende daeruyt geëxtraheert, zyn daermede, door my, pensionaris der selver stadt, bevonden te concorderen. Ende is onderteeckent A. CUYPERS, 1696.	Plus bas se trouve Les présentes ont été collationnées avec les actes et extraits des appellations des comptoirs de la ville de Louvain, et ont été trouvées accorder avec iceux, par moi, pensionnaire de ladite ville. Signé A. CUYPERS, 1696.
Accordeert met den voorschreven charterboeck. Onderteeckent J. VAN BESTEN, 1727.	S'accorde avec le susdit registre aux chartes. Signé J. VAN BESTEN, 1727.

---

[1] D'après un imprimé in-4o, ayant paru chez Jean Vryenborch, a Louvain en 1645. Cet acte se trouve aussi reproduit à la suite de l'édition de 1728.

[2] Au lieu de ten eynde dat, il nous semble qu'il faudrait ici simplement lire ende

[3] Il faut apparemment lire geamputeert.

[4] D'après un imprimé in-4°, ayant paru à Louvain, en 1769, chez J.-F. Van Overbeke, imprimeur de la

ville, et relié à la suite du règlement qui précède.

[5] Lisez: communicatie.

[6] Littéralement reproduit d'après l'édition des Coutumes de Louvain, qui a paru chez Simon T'Serstevens, à Bruxelles, en 1728, in-4° p. 204. M. Alphonse Wauters a bien voulu nous venir en aide pour la reproduction française.

[7] Les villages marquées d'une astérisque ressortissaient à l'ammanie de Bruxelles, et cette liste concorde avec la liste des villages de l'ammanie de Bruxelles et des coutumes qu'on y suivait (Coutumes de Brabant, Quartier de Bruxelles, t. I, p. 608.)

[8] D'après la liste des villages de l'ammanie de Bruxelles et d'après la coutume de Merchten même (Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles, t. II, pp. 74 et 608); Merchten intérieur seulement suit la coutume de Louvain et y va en appel.

[9] Dans la liste des villages de l'ammanie de Bruxelles, avec l'indication des coutumes qu'on y suit, il est dit qu'Isque a sa coutume parmi les Coutumes générales, et que, pour le reste, elle suit celle de Louvain et va en appel à cette ville; mais, dans la coutume même d'Isque, il est dit que ceux d'Isque se règlent en causes réelles d'après la ville de Louvain, leur chef immédiat, et en causes personnelles d'après Vilvorde (Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles, t. II, pp. 192 et 608.)

[10] Leeuw-Saint-Pierre ne figure pas dans notre liste, mais, dans la liste de l'ammanie de Bruxelles, avec l'indication des coutumes qu'on y suit, ce village suivait la coutume de Louvain pour les biens allodiaux (Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles, t. 11, p. 68).

[11] En matières réelles. (Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles, t. II, p. 68). Coutumes de Brabant. Quartier de Louvain et de Tirlemont. 45

[12] Vossem ne figure pas dans notre liste, mais d'après la liste des villages de l'ammanie de Bruxelles, avec l'indication des coutumes qu'on y suit, Vossem suivait la coutume de Louvain et allait en appel à cette ville.