COUTUMES DE LA FRANCHISE D'ASSCHE ET D'ASSCHE-TER-HEYDEN.
Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles. - TOME II.
COUTUMES DE LA FRANCHISE D'ASSCHE, ETC.
TEXTE.
Costuymen van de Vryheyt van Assche [ende van Assche op de Heyde].
Wy, Hendrick van Langhenhove, meyer, Hendrick Metten Ghelde, rent-
meester, Jan Vercleeren, Jan van Bruyseghem, Jan van Thille, Jan van
Meervelde, Gillis de Meestere ende Hendrick Schockaert, schepenen van
der poort ende vryheyt van ende tot Assche, alsoo ons over-gheson-
den is gheweest seeckere copye autenticq van den placcate der date den
13en meert 1569, onderteeckent: ASBROECK, by welcken placcate alle offi-
cieren, wet-houderen, leenmannen. lathen ende andere gherichten ende
justicieren van alle steden, vryheden, dorpen ende gherichten, die eenighe
particuliere costuymen zijn hebbende, souden ghehouden zijn, binnen twee
maenden naer de publicatie, de selve over te brenghen in handen van
cancellier ende luyden van den raede van Brabant, om welcke ordonnan-
tien te voldoen, soo verclaeren die voorschreven meyere ende rent-meester
ende schepenen van ende tot Assche die costuymen die zy onder de
jurisdictie van ende tot Assche onderhouden ende userende sijn, soo ende
ghelijck die hiernaer volgende [volgen].
1. In den eersten, wordt onder Assche voor een costume onderhouden
ende gheobserveert, dat alle goeden, soo hof-steden als andere goeden
ende renten, ende die welcke dat worden ghegoet, ghe-erft ende ghetrans-
porteert voor den rent-meester ende schepenen van der poirten der
vryheyt van Assche, ende oock alle de goeden daerop mijn-vrouwe van
Assche cheyns is hebbende, de selve goeden ende renten worden ghehouden
ende gheacht voor have, ende dat de lancx-levende van man oft vrouwe,
naer die doodt van den aflijvighen, met de selve goeden ende renten
moghen [mach] doen sijnen oft heuren vryen ende eyghenen wille, ghelijck
met heuren anderen haeffelijcken goeden, ten ware nochtans dat in ['t] trac-
teren van houwelijcken voorwaerden, testamenten oft opdrachten, daerinne
anders ware versien oft ghedisponeert gheweest.
2. Item, verclaeren oock die voorschreven meyer, rent-meester ende
schepenen, datmen in de procedure criminele behoort te procederen van
drij daghen tot drij daghen.
1) Brabandts recht, t. I, p. 304.
84
COUTUMES DE LA FRANCHISE D'ASSCHE, ETC.
TEXTE.
3. Item, wordt onder die heerlijckhevdt van Assche voor costuyme oock
gheobserveert, dat soo wie zijne houwelijcke goeden wettelijck in der
presentie van den meyere ende twee schepenen, daerop ghemaent zijnde,
beclaeght ende bevonnist wordt, ende de selve beclaeghde persoon oft
persoonen daeraf by den vorster des landts van Assche [is] hebbende die
behoorelijcke wete, die selve is ghehouden ende schuldich der partyen
binnen den derden daghe te vreden te stellen, ende, soo verre hy die selve
zijne partye niet te vreden en stelt, is ghehouden ende schuldich zijne
haeffelijcke goeden binnen den derden daghe te verborghene, ende dat op
die pene van daer te verbeurene dry keurwylen, als [alles] tot behoef den
heere [des heeren] van Assche.
4. Item, soo wanneer die rent-meestere des landts van Assche wilt pro-
cederen by ghebrecke van betaelinghe van heerelijcke grondt-chynsen op
eenighe goeden, ende daerop mijn-vrouwe van Assche chyns hebbende [is],
is de selve rent-meestere schuldich op de goeden te daeghen tot viermael toe,
ende dat van veerthien daeghen tot veerthien daeghen, ende t'elcker reysen
met diversche schepenen, ende van elcken daeghemente doende kerck-
ghebodt, ende aen den proprietaris oft den houdere van de goeden by den
dienaere van den rent-meestere te doen doen die wete ende conde, ende van
den vierden daeghemente die wettelijcke wete, met die naemen van [den]
rentmeester ende twee schepenen, ende dat aen de proprietarissen van de
goeden, ende soo verre dat de selve rent-meestere naer ['t] vierde daeghe-
ment ende de wettelijcke wete behoorelijcken ghedaen zijnde, niet en wordt
betaelt, dat alsdan die selve rent-meester mach contenderen tot evictie van
de selve goeden, ende worden alsdan de selve goeden in handen van den
rent-meestere ghewesen tot behoef van zijn heere oft vrouwe, soo verre daer
egheene oppositie ghedaen en wordt.
5. Item, dat alle goeden ende gronden van erven ende renten, ende die
worden ghegoet voor den meyer ende schepenen van mijn-vrouwe tot
Assche, dat alle de selve goeden ende renten smaecken die nature van 't
recht van Uccle.
6. Item, alle dagementen by ghebreke van achterstellighen gront-chyns
van mijn-vrouwe tot Assche, ende andere smalre heeren onder heur resor-
86 COUTUMES DE LA FRANCHISE D'ASSCHE, ETC.
TEXTE.
terende, de selve worden gheobserveert ende onder-houden by den meyere
ende schepenen van mijn-vrouwe tot Assche, ghelijck die rent-meesters
ende schepenen van Assche die onderhoudende sijnde [sijn].
Oirconden van de welcken, hebben wy, schepenen boven ghenoemt,
onsen ghemeynen seghel van der poort ende vryheyt van Assche, by het
hant-teecken van onsen ghesworen clerck, hierop ghedruckt gehadt, op
den 14en junij 1570.
Onderteeckent MIDDELBORCH, ende gecacheteert met den zeghel van de
vryheyt van Assche.
COUTUMES
CONCERNANT
LES BIENS FIEFS D'ASSCHE-TER-HEYDEN.
Coutumes de Brabant. Quartier de Bruxelles. - TOME II.
12
90 COUTUMES DES BIENS FIEFS D'ASSCHE-TER-HEYDEN.
TEXTE.
Costuymen aengaende de leen-goeden van Assche op de Heyde.
Wy, Willem van Ransbeke, Hendrick van Ginderachtere, Baudewijn van
Ginderachtere, Joos de Neve, Gillis Vyvermans, Quintin Blangy, Aert de
Greve, Anthoin van Ginderachtere, Hendrick de Kerperen ende Jan van
Biese, alle leen-mannen op de Heyde, van den leenen die zy respective
houden aldaer van vrouwe Catharina van Brandenborch, als vrouwe tot
Assche, ende [?] certificeren ende attesteren voor de gerechtige waerheydt,
dat sy die costuyme ende ordonnantie van de voorschreven heure leen-goeden
op de Heyde hebben weten te observeren over 10, 20, 30 jaeren ende meer
tijdts, soo ende ghelijck die copyen uyt [den] ouden boeck is blijckende,
ende welcke ordonnantie zy-lieden respective op den dach van heden sulcx
sijn onderhoudende ende observerende, sonder contrarien van dien te
weten, ende welke ordonnantie uyt den voorschreven ouden leen-boecke
hiernaer [van] woorde te woorde sijn [is] volgende, ende luyden [luydt] aldus.
7. Dit sijn die ordonnantien ende voorwaerden, die welcke gheschiet sijn
tusschen Jan van Grimberghen, heere van Assche, ende sijnder ondersaten
van Assche op de Heyde, by sijn propren wille, ende haeren wille tot ....
van haere goeden van de Heyde; ende hier hebben by gheweest primo,
Hendrick de Cuypere, Jan Daniels, Michiel van Beerssele ende Gillis van
Beerssele, gebroeders, Wauter de Greve, Joos van Meeren, Albertus de
Smet ende Gillis, sijnen broeder, ende Gillis de Blare ende Jan, sijnen broe-
der, Peeter van Ginderachtere, Gillis de Boyst, Peeter de Boyst, Vranck
de Boyst, ghebruers, Daniel van Couberghe, Jan de Ruyt, Willem de
Pauw, Hendrick Sneles, Joos van de Raedt, Jan de Blier, Boudewijn
Moyen-sone Hendrick Siers, Andreas Staes ende meer andere, die de
heyde besitten.
8. Primo, een conditie ende voorwaerde dat de self [selfde] voorghe-
noemde heyde tot eeuwighen daghe sal versterven ende volghen den selven
hoire daer [sij] af komende is, ende dat is te weten alsoo wel den meyssens
als die [den] knechten. Voort meer is te weten, als dese voorgaende heyde
versterven sal, ende wesen ten sterf-huys, dat een van desen voorgaenden
(1) Brabandts recht, t. I, p. 305.
92 COUTUMES DES BIENS FIEFS D'ASSCHE-TER-HEYDEN.
TEXTE.
weesen sal komen by heuren gerechten heere, ende de outste van dese
voorschreven weesen sal komen ende ontfanghen tot sijnen behoef ende
tot aller der ander behoeff.
9. Item, ten anderen poincte is ordonnantie ende voorwaerde, dat man
ende wijf sijn [sijnde] sonder wettich hoir, ende d'een van hun twee aflij
vich worde, dat sal versterven naer costuyme ende lant-recht.
10. Item, noch is voorwaerde, als eenich goet versterft van ter zyden,
dat sal men deelen ghelijck oft van vader ende moeder verstorff.
11. Ende wantmen in alle recht rechtveerdighe dinghen der waerheydt
ghetuygenisse, etc.