You are here: Home / Kennisdatabank / Blended learning: wat, hoe en waarom?

Blended learning: wat, hoe en waarom?

 

Context van blended learning

De maatschappij en onze manier van leven zijn de laatste decennia grondig veranderd. We leven in een multimediale wereld waar informatie- en communicatietechnologieën (ICT) alomtegenwoordig zijn. Het belang van ICT in diverse maatschappelijke sectoren kan niet onderschat worden, en dat grotendeels wegens de snelle groei van internetmogelijkheden.

Ook in het onderwijs en opleidingscontexten heeft ICT zijn weg snel gevonden. ICT kan het (volwassenen)onderwijs en de educatie flexibeler en toegankelijker maken door het leren los te koppelen van tijd en ruimte. Dat kan interessant zijn voor volwassenen die willen bijstuderen buiten het dagonderwijs, maar ook voor bedrijven die interne opleidingen organiseren op maat van de werknemer, zodat werknemers zelf het voor hen meest geschikte moment en de plaats van studeren kunnen kiezen. Zo kan men een deel van de opleiding in de klas volgen (face-to-face of contactonderwijs) en een ander deel thuis of via een open leercentrum verwerken, met behulp van  (afstandsonderwijs). In die zin spreekt men van het aanbieden van onderwijs in de vorm van gecombineerd onderwijs, blended learning of hybrid learning.

Wat is blended learning?

Blended learning is een combinatie van face-to-face onderwijs met open, flexibele, afstands- en elektronische vormen van leren (computerondersteund leren). In grote lijnen kan gezegd worden dat dit laatste deel wordt aangeboden via een online of elektronische omgeving waarin de lerende toegang krijgt tot zogenaamde e-content (digitaal materiaal) via verschillende digitale tools (wiki’s, blogs, weblectures, enz. ). Traditionele colleges en cursussen worden bij deze steeds meer aangevuld met een online omgeving waarin lerenden informatie diepgaand kunnen verwerken, aan opdrachten samenwerken, ideeën uitwisselen op discussiefora, feedback aan mekaar te geven, zichzelf toetsen, enz. Tevens worden ze door de docent ondersteund of gestimuleerd door middel van technologie.

In een blended leeromgeving wordt face-to-face leren aangevuld en verrijkt met  computerondersteund leren (zie afbeelding 1). Dat zorgt voor talrijke combinaties van mondelinge en tekstgebaseerde communicatie, van synchroon en asynchroon, van directe en  computerondersteunde interactie, waarin de verhouding tussen het gebruik van technologische middelen en het face-to-face leren sterk kan variëren.

face-to-face

Afbeelding 1: Vier interactiedimensies in face-to-face leren en computerondersteund leren.

Vormen van Blended Learning

In de praktijk komt blended learning in verschillende vormen/niveaus voor:

  • Blended learning in een klascontext, waarbij informatie- en communicatietechnologieën als hulpmiddel worden gebruikt om het leren te optimaliseren. In dit geval worden de gewone contacturen niet verkort of vervangen door leeractiviteiten op afstand. Multimediale presentaties gebruikt in de klas, elektronische bibliotheek om informatie op te zoeken, online opdrachten, e-mailberichten voor asynchrone communicatie tussen lerenden onderling of met de docent, discussiefora om nieuws te posten, live/synchroon chatten...maken steeds meer deel uit de dagelijkse klaspraktijk.
  • Blended cursus. De leertijd in de klas wordt verkort en vervangen door leren in een online leeromgeving. Zo kan een docent een aantal contacturen per maand vastleggen; cursisten hebben de mogelijkheid om de rest van de cursus in een online leeromgeving te volgen. De contacturen worden behouden om de structuur van een bepaalde thema toe te lichten,  feedback te geven aan lerenden, gerichte begeleiding te organiseren, enz. Ook in een bedrijfssetting worden online trainingsprogramma’s aangevuld met contactmomenten om kennis en vaardigheden in de praktijk in te oefenen op de werkvloer.
  • Blended opleidingen bevatten face-to-face modules gecombineerd met online modules. De lerenden hebben de mogelijkheid om het soort module te kiezen dat het best aansluit bij de eigen behoeftes.

Waarom blended learning?

De redenen waarvoor docenten/trainers voor een blended mix kiezen hebben voornamelijk te maken met a) optimaliseren van het leren, b) grote toegankelijkheid en c) kostenbesparing:

Optimaliseren van het leren. Een optimale combinatie van face-to-face leren en online leren levert belangrijke voordelen op gebied van het leren:

-          Verschuiving van docent-gestuurd onderwijs naar lerende-gestuurd onderwijs;

-          Mogelijkheden voor samenwerkend leren;

-          Gerichte begeleiding voor de lerende;

-          Grote mogelijkheden tot interactie met deskundigen of collega’s.

Grote toegankelijkheid. Door het leren los te koppelen van tijd en ruimte, kan blended learning zorgen voor een flexibeler organisatie van onderwijs, opleidingen, trainingsprogramma’s, enz. Flexibiliteit van leeromgevingen wint steeds meer aan belang voor volwassenen die vaak een opleiding met gezin en werk moeten combineren. Volwaardige combinaties van face-to-face leren en online leren  kunnen  leiden tot een grotere bereikbaarheid van een geografisch verspreid doelpubliek. Ook in bedrijfsettings kunnen de computerondersteunde- en webgebaseerde trainingen zorgen voor een vlotte toegang tot educatief materiaal.

Kostenbesparing. Door een deel van een opleiding of trainingsprogramma in een online omgeving te organiseren, kunnen er bepaalde kosten bespaard worden op het vlak van tijd, verplaatsing, overheadkosten (bv. klaslokalen, papieren syllabus, , ...). De ontwikkeling van nieuw leermateriaal kan ook prijsvoordelig zijn; het maken van een e-cursus is wel tijdsrovend, maar eens klaar kunnen ontzettend veel mensen er lange tijd gebruik van maken, wat uiteindelijk de kostprijs ook positief beïnvloedt. Blended learning behoeft geen dure of gesofisticeerde technologie; discussieforums, e-mails, blogs, enz. zijn eenvoudig te gebruiken, niet kostelijk te implementeren en zeer efficiënt indien ze op een doordachte en weloverwogen manier worden ingezet in het didactisch proces.

Het ontwerpen van blended leeromgevingen

Er bestaat geen recept voor de ideale combinatie van face-to-face leren en computerondersteund leren.  Het doel van blended learning is om het beste van de twee te combineren. De mate waarin deze twee leervormen voorkomen in de praktijk kan variëren van blended activiteiten waarin face-to-face communicatie domineert tot een mix van activiteiten met een dominante computerondersteunde component (zie afbeelding 2).

computerondersteund

Afbeelding 2: Blended leeromgevingen combineren face-to-face en online leeromgevingen.

Face-to-face en online activiteiten kunnen op talrijke manieren gecombineerd en ingezet worden in de concrete praktijk. Toch zijn bepaalde vakken of leeractiviteiten hoedanook meer geschikt voor het gebruik binnen het contactonderwijs, terwijl anderen in grotere mate digitaal kunnen verwerkt worden. Vaak wordt de theoretische leerstof aangeboden in een online cursus, terwijl het aanleren en inoefenen van praktische en/of technische vaardigheden in het klaslokaal of op de werkvloer gebeurt. De optimale combinatie zal worden bepaald door de beoogde leerdoelen, de leerinhouden, de behoeften van de lerende, de technische mogelijkheden, enz.

Middelen om blended leeromgevingen te creëren

Er bestaan talloze digitale middelen die gebruikt kunnen worden om vorm te geven aan blended leeromgevingen. In die zin heeft de opkomst van sociale media nieuwe mogelijkheden geschapen voor online- samenwerking en communicatie. Vele van de nieuwe toepassingen zoals instant messaging IM (of chat), discussiefora, weblogs, wiki’s, podcasts, virtuele werelden, RSS en feeds … stellen de lerenden in staat om netwerken met andere lerenden uit te bouwen, informatie uit te wisselen, nieuws te posten, directe feedback aan elkaar geven, en veel meer. Voor meer informatie, kliek hier (technologie casussen) …

Bronnen:

·         Collis, B. (2003). Course redesign for blended learning: modern optics for technical professionals. International Journal of Continuing Engineering Education and Lifelong Learning, 13(1/2), 22-38.

·        De Bondt, G. (2010). Blended Learning, een aangewezen leerweg voor laaggeschoolde volwassenen?(eindverhandeling). Geraadpleegd op  15 september 2011 op http://ubuntuone.com/p/QMo/.

·        Graham, C. R. (2006). Blended learning systems. Definitions, current trends, and future directions. In  Bonk, C. J. & Graham, C. R. (Eds.). Handbook of blended learning: Global Perspectives, local designs (pp.3-21). San Francisco, CA: Pfeiffer Publishing.

·        Graham, C. R., Allen, S., & Ure, D. (2005). Benefits and challenges of blended learning environments. In M. Khosrow-Pour (Ed.), Encyclopedia of Information Science and Technology (pp. 253−259). Hershey, PA: Idea Group Inc.

·        Hartman, J. L., Dziuban, C., & Moskal, P. (1999, August 16-18). Faculty satisfaction in ALNs: A dependent or independent variable? Paper presented at the Sloan Summer ALN Workshops: Learning Effectiveness and Faculty Satisfaction, Urbana, IL.

·        Hofmann, J. (2006). Why blended learning hasn’t (yet) fulfilled its promises. Answers to those questions that keep you up at night. In Bonk, C. J. & Graham, C. R. (Eds.). Handbook of blended learning: Global Perspectives, local designs (pp.27-40). San Francisco, CA: Pfeiffer Publishing.

·        Levine, S. L., & Wake, W. K. (2000, October 20). Hybrid teaching: Design studios in virtual space. Paper presented at the National Conference on Liberal Arts and the Education of Artists, SVA, New York.

·       Morgan, K. R. (2002). Blended Learning: A Strategic Action Plan for a New Campus. Seminole, FL: University of Central Florida.

·       Ross, B., & Gage, K. (2006). Global perspectives on blended learning. Insight from WebCT and our customers in higher education. In Bonk, C. J. & Graham, C. R. (Eds.). Handbook of blended learning: Global Perspectives, local designs (pp.155-168). San Francisco, CA: Pfeiffer Publishing.

·       VLasveld, F. (2008). Zes trends in e-learning (weblog post). Geraadpleegd op 22 september 2011op http://www.frankwatching.com/archive/2008/12/29/zes-trends-in-e-learning.

·       Vandenbroucke, F. (2007-2009). Competenties voor kennismaatschappij. Beleidsplan ICT in het onderwijs. Geraadpleegd op 26 september 2011 op  http://www.ond.vlaanderen.be/ict/beleid/beleidsplanICT2007-2009.pdf.

·       Waddoups, G., & Howell, S. (2002). Bringing online learning to campus: The hybridization of teaching and learning at Brigham Young University. International Review of Research in Open and Distance Learning, 2(2).

·       http://www.ond.vlaanderen.be.

·       http://www.toll-net.be.